Sau nhiều năm tránh được án tù nhờ kết luận bệnh lý tâm thần, Nguyễn Thị Mai Anh cùng 64 bị can vừa bị VKSND TP Hà Nội truy tố trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Nghịch lý là người phụ nữ này bị cáo buộc đã biến chính hệ thống giám định từng giúp mình thoát cảnh tù tội thành đường dây hối lộ để trục lợi.
- Hải Phòng bắt 31 người liên quan ma túy trong 5 ngày nghỉ lễ
- 35 giây quyết định số phận Flight 1549
- 19 tuổi nói tiếng Anh khiến mạng xã hội bất ngờ
Theo cáo trạng ban hành đầu tháng 8/2026, Nguyễn Thị Mai Anh, SN 1979, trú tại Thanh Xuân, Hà Nội, bị truy tố về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ và Môi giới hối lộ. Chồng bà là Lê Văn Đông, còn gọi Đông “Timo”, bị truy tố riêng về các tội Tàng trữ trái phép chất ma túy và Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Vụ việc bị phát hiện từ đêm 07/6/2025 tại bãi biển Sầm Sơn, Thanh Hóa, khi Đông bị bắt quả tang tổ chức sử dụng ma túy trong thời gian đang chữa bệnh tâm thần bắt buộc. Từ đây, cơ quan điều tra mở rộng và làm rõ đường dây liên quan đến hoạt động giám định pháp y tâm thần.
Đây cũng là diễn biến mới trong loạt vụ án liên quan những “bà trùm” đất Bắc. Trước đó, Nguyễn Thị Kim Hương, tức Hương “Mẩu”, nhận án chung thân vào tháng 7/2025, trong khi Nguyễn Ngọc Dung, tức Dung “Thà”, tiếp tục nhận thêm án tù vào tháng 4/2025.
Đầu năm 2019, Hương “Mẩu” bị xác định cấu kết với hai cựu cán bộ Công an quận Long Biên là Nguyễn Văn Hưng và Hà Minh Đức để vận chuyển, che giấu ma túy từ Lào về Hà Nội. Tháng 7/2025, Hưng và Đức bị tuyên tử hình vì bao che đường dây mua bán lượng lớn ma túy, còn Hương nhận án chung thân do đang nuôi con nhỏ. Với Dung “Thà”, người từng có tiền án chứa mại dâm từ năm 1999, bản án mới về hành vi mua bán ma túy khiến tổng hình phạt được xác định hơn 10 năm tù.
Khác với hai trường hợp trên, Mai Anh không bị cáo buộc trực tiếp điều hành đường dây mua bán ma túy. Hoạt động của người phụ nữ này được cho là tập trung vào việc tác động, móc nối với hệ thống giám định pháp y tâm thần.
Mai Anh lần đầu bị khởi tố tội lừa đảo vào năm 2014. Đến năm 2016, sau khi được kết luận mắc “rối loạn cảm xúc lưỡng cực”, bà được đưa đi chữa bệnh bắt buộc thay vì chấp hành án tù. Từ vị trí một bệnh nhân, Mai Anh bị cáo buộc từng bước xây dựng mạng lưới hối lộ liên quan Viện Pháp y tâm thần Trung ương.
Theo cáo trạng, vụ án có 65 bị can, trong đó gồm hai cựu Viện trưởng cùng hơn 40 cán bộ, bác sĩ, điều dưỡng, bảo vệ của Viện và một số bệnh viện tâm thần khác.
Khi bệnh án trở thành công cụ trục lợi
Điểm đáng chú ý nhất trong vụ án là cách tiền và quan hệ được cho là đã tác động vào hoạt động giám định. Cựu Viện trưởng Trần Văn Trường bị cáo buộc nhận hơn 8 tỷ đồng tiền hối lộ, hưởng lợi cá nhân 6,8 tỷ đồng để đưa ra 27 kết luận giám định sai lệch. Người tiền nhiệm của ông là Ngô Văn Vinh cũng bị truy tố về tội nhận hối lộ, dù số tiền hưởng lợi cụ thể chưa được công bố rõ.
Mai Anh còn bị cáo buộc chiếm đoạt 2,6 tỷ đồng của hai gia đình sau khi hứa “chạy” bệnh án tâm thần cho người thân của họ nhưng không thực hiện. Tổng cộng, người phụ nữ này bị cáo buộc đưa hối lộ 1,5 tỷ đồng, môi giới hối lộ gần 6 tỷ đồng và hưởng lợi 4,1 tỷ đồng.
Vụ án vì thế không chỉ xoay quanh hành vi của một cá nhân mà còn đặt ra vấn đề về cơ chế giám sát hoạt động giám định pháp y tâm thần. Khi kết luận được hình thành chủ yếu dựa trên đánh giá của hội đồng giám định viên, việc những người trong hệ thống bị cáo buộc tham gia nhận hối lộ có thể tạo ra nguy cơ sai lệch nghiêm trọng.
Điểm chung giữa các vụ án liên quan những “bà trùm” nói trên là việc tiền bạc hoặc quan hệ được sử dụng để tác động đến người thi hành công vụ. Nhưng trường hợp Mai Anh có một nghịch lý đặc biệt: người từng được xác định phải chữa bệnh bắt buộc lại bị cáo buộc lợi dụng chính cơ chế đó để tạo dựng đường dây trục lợi kéo dài nhiều năm.
Từ những đường dây ma túy xuyên quốc gia đến những bệnh án được cho là mua bán bằng tiền, câu hỏi cuối cùng vẫn là: khi một mắt xích trong hệ thống công quyền bị biến thành công cụ kiếm lợi, ai sẽ là người bảo vệ ranh giới của công lý?
Vũ Phượng (tổng hợp)
