Khủng hoảng Greenland đẩy châu Âu rời xa Mỹ

Khủng hoảng Greenland khiến châu Âu nhận ra sự lệ thuộc vào Mỹ không còn an toàn, buộc EU tăng tốc tìm kiếm tự chủ chiến lược lâu dài.

Vai trò của Mỹ với an ninh khu vực

Những căng thẳng xoay quanh Greenland đang tạo ra một bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai khao khát kiểm soát hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch không chỉ làm rạn nứt quan hệ song phương Copenhagen – Washington, mà còn thúc đẩy châu Âu đánh giá lại vai trò của Mỹ trong cấu trúc an ninh khu vực.

Ngày 14/1, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cùng đại diện ngoại giao Greenland Vivian Motzfeldt đã tới Nhà Trắng gặp Phó tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio để thảo luận về tương lai Greenland. Cuộc trao đổi kéo dài hơn hai giờ, được mô tả là “thẳng thắn và mang tính xây dựng”, song không đạt được đồng thuận cụ thể. Hai bên thống nhất thành lập một nhóm công tác cấp cao nhằm tiếp tục đối thoại và “hạ nhiệt căng thẳng”.

Tuy nhiên, chỉ ba ngày sau, Tổng thống Trump bất ngờ tuyên bố áp thuế 10% với hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu, trong đó có Đan Mạch, với lý do các nước này “đưa quân tới Greenland với mục đích chưa rõ ràng”. Mức thuế sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6, cho tới khi Mỹ hoàn tất việc mua lại Greenland – một tuyên bố khiến châu Âu phản ứng dữ dội.

Khủng hoảng Greenland làm lung lay niềm tin xuyên Đại Tây Dương

Lãnh đạo Liên minh châu Âu cảnh báo các biện pháp thuế quan của Mỹ có thể làm suy yếu nghiêm trọng quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Theo nhiều nhà quan sát, tranh cãi Greenland đã tạo ra sự thay đổi mang tính lâu dài trong cách Đan Mạch và các đồng minh châu Âu nhìn nhận Washington.

Chuyên gia Mikkel Runge Olesen từ Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch nhận định, Copenhagen từng là một trong những quốc gia ủng hộ mạnh mẽ nhất mối quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, thái độ cứng rắn của ông Trump khiến niềm tin chiến lược đó “gần như tan biến”. Với Đan Mạch, ý tưởng coi Mỹ là trụ cột an ninh không còn vững chắc như trước.

Khủng hoảng Greenland thúc đẩy châu Âu tìm tự chủ chiến lược

Theo các chuyên gia, việc châu Âu triển khai lực lượng tới Greenland, dù với quy mô nhỏ, mang ý nghĩa biểu tượng lớn. Nó phát đi thông điệp rằng châu Âu sẵn sàng bảo vệ lợi ích và lãnh thổ của mình, thay vì hoàn toàn dựa vào Mỹ.

Nhà phân tích Christine Nissen cho rằng cuộc khủng hoảng này đã chấm dứt “ảo tưởng chiến lược” kéo dài nhiều thập kỷ, khi châu Âu vừa được Mỹ bảo trợ an ninh, vừa nhập năng lượng giá rẻ từ Nga và mở rộng thương mại với Trung Quốc. Theo bà, EU buộc phải thích nghi với một thực tế mới, dù quá trình này không tránh khỏi khó khăn.

Châu Âu rời xa Mỹ nhưng chưa thể tách rời hoàn toàn

Dù xu hướng tự chủ ngày càng rõ rệt, giới chuyên gia thừa nhận châu Âu chưa thể nhanh chóng thoát khỏi sự phụ thuộc quân sự vào Mỹ. Từ máy bay chiến đấu, công nghệ giám sát cho tới các hệ thống NATO tương thích, phần lớn đều gắn chặt với tổ hợp công nghiệp quốc phòng Mỹ.

Tuy vậy, các tín hiệu thay đổi đã xuất hiện. Đan Mạch gần đây thông qua khoản chi tiêu quốc phòng lớn nhất lịch sử, ưu tiên lựa chọn hệ thống phòng không do châu Âu sản xuất. Theo Nissen, mỗi quyết định mua sắm như vậy đều là một tuyên bố cho tương lai: châu Âu muốn tự định hình năng lực an ninh của mình.

Trong ngắn hạn, lãnh đạo châu Âu vẫn tìm cách xoa dịu căng thẳng với chính quyền Trump. Nhưng về dài hạn, “khủng hoảng Greenland” được xem là cú sốc buộc EU phải chuẩn bị cho một kịch bản ít phụ thuộc hơn vào Mỹ – một quá trình chậm chạp nhưng được đánh giá là không thể đảo ngược.

Theo: VnExpress