Khủng hoảng Hormuz: Các hãng tàu mắc kẹt trong vòng xoáy địa chính trị

Giới quan sát nhận định sự bất định tại eo biển Hormuz đang đặt ngành vận tải biển toàn cầu trước thách thức lớn nhất về chi phí và an toàn.

Vận tải biển: Phân tích nguyên nhân dẫn đến tình trạng bế tắc hiện nay

Hơn hai tháng qua, eo biển Hormuz đã chứng kiến những biến động sâu sắc làm đảo lộn dòng chảy thương mại quốc tế. Theo giới phân tích, nỗ lực giải tỏa tắc nghẽn của Mỹ vào ngày 03/05 thông qua “Dự án Tự do” chỉ mang lại kết quả ngắn hạn trước khi bị đình chỉ vào ngày 05/05. Sự thay đổi chính sách này phản ánh sự phức tạp trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran. Một số nhà quan sát cho rằng việc dừng chiến dịch hộ tống đã khiến các hãng tàu mất đi điểm tựa an ninh quan trọng.

Tình hình thực địa ngày càng trở nên rủi ro với sự xuất hiện của các phương tiện chiến tranh không người lái. Ngày 06/05, vụ tấn công tàu container của CMA CGM đã củng cố thêm nhận định của chuyên gia Sean Pribyl rằng an toàn vẫn là vấn đề cốt lõi chưa có lời giải. Dữ liệu từ Lloyd’s List Intelligence chỉ ra rằng lưu lượng tàu qua eo biển đã giảm mạnh do quy trình kiểm tra nghiêm ngặt từ phía Iran. Việc IRGC yêu cầu tàu phải đi sát bờ và nộp phí đã tạo ra rào cản pháp lý và an ninh rất lớn cho các chủ tàu quốc tế.

Hậu quả là một cuộc khủng hoảng nhân đạo và kinh tế đang âm thầm diễn ra trong lòng Vịnh Ba Tư. Tướng Mỹ Dan Caine ước tính có khoảng 22.500 thủy thủ đang mắc kẹt trên hơn 1.550 con tàu chở đầy dầu thô và phân bón. Để đáp trả, Hải quân Mỹ đã thực thi lệnh phong tỏa nghiêm ngặt tại các vùng biển lân cận, khiến tình hình thêm căng thẳng. Các hãng luật và công ty bảo hiểm đang phải làm việc hết công suất để đánh giá các khoản bồi thường thiệt hại do xung đột gây ra.

Tầm nhìn hạn hẹp về sự phục hồi của dòng chảy thương mại

Sơ đồ khu vực vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz, vịnh Oman và biển Arab.
(Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress)

Chi phí bảo hiểm tăng vọt từ dưới 1% lên mức 10% giá trị hàng hóa đang bóp nghẹt lợi nhuận của các doanh nghiệp. Hapag-Lloyd thừa nhận họ đang mất trắng 60 triệu USD mỗi tuần và phải tìm mọi cách xoay xở bằng các tuyến đường bộ thay thế. Tuy nhiên, công suất vận tải đường bộ không thể bù đắp được sự thiếu hụt từ các siêu tàu container. Ngay cả việc hộ tống đơn lẻ như trường hợp tàu Alliance Fairfax ngày 04/05 cũng không thể làm thay đổi cục diện u ám của toàn ngành.

Số liệu tài chính quý I của Maersk công bố ngày 07/05 là minh chứng rõ nhất cho sức ép từ chiến sự Trung Đông. Lợi nhuận sụt giảm 36% khiến cổ phiếu hãng này lao dốc, đồng thời dấy lên lo ngại về một năm kinh doanh đầy biến động. Là “phong vũ biểu” của thương mại toàn cầu, những dự báo bi quan của Maersk về năm 2026 đang khiến các nhà đầu tư đứng ngồi không yên. Các yếu tố chi phí vận tải và giá cước sẽ còn chịu tác động lâu dài từ sự bất ổn tại Hormuz.

Kết thúc hai tháng xung đột, các nhà ngoại giao vẫn đang nỗ lực tìm kiếm tiếng nói chung nhưng kết quả vẫn còn ở phía trước. Chuyên gia Kaho Yu cảnh báo rằng các nhà máy lọc dầu và nhà giao dịch sẽ tiếp tục thận trọng cho đến khi có bằng chứng rõ ràng về sự ổn định. Khác với hàng không, vận tải biển cần thời gian phục hồi rất dài do tính chất của các hợp đồng quốc tế. Những lô hàng khí hóa lỏng có thể được ưu tiên khi eo biển mở lại, nhưng sự ổn định bền vững vẫn là một dấu hỏi lớn.

Theo: VnExpress