Tuổi dậy thì là giai đoạn con thay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lý, dễ nhạy cảm và khép mình. Thay vì chỉ dạy bảo, cha mẹ hãy học cách “làm bạn” để cùng con chia sẻ, lắng nghe và đồng hành qua những biến động đầu đời. Khi cha mẹ trở thành người bạn đáng tin cậy, con sẽ tự tin bước qua tuổi dậy thì với tâm thế vững vàng và tích cực.
Làm bạn với con tuổi dậy thì – Khi con khép cửa và khép lòng
Tuổi dậy thì là giai đoạn con thay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lý, dễ nhạy cảm và khép mình. Thay vì chỉ dạy bảo, cha mẹ cần học cách “làm bạn” để cùng con chia sẻ, lắng nghe và đồng hành qua những biến động đầu đời. Khi cha mẹ trở thành người bạn đáng tin cậy, con sẽ tự tin bước qua tuổi dậy thì với tâm thế vững vàng và tích cực.
Một buổi tối mùa hè, chị Huyền (42 tuổi, TP.HCM) lặng người khi nghe con gái 13 tuổi nói: “Mẹ đừng vào phòng con nữa”. Không có cãi vã hay xung đột, chỉ là tín hiệu cho thấy con đã bắt đầu khép cửa – và khép lòng.
Từ ngày con né tránh những cái ôm, ngại ngùng khi cơ thể thay đổi và ít chia sẻ hơn, chị Huyền nhận ra: làm mẹ ở giai đoạn này không còn là “chỉ dạy”, mà là học cách thấu hiểu. “Tôi thấy hụt hẫng khi con không còn là đứa bé thích tâm sự như trước”, chị nói.
Tương tự, chị Mai (40 tuổi, giáo viên ở Phú Thọ) – người mẹ đơn thân – Cũng từng bối rối khi con gái 14 tuổi bắt đầu soi gương, thay đổi thất thường và ở lì trong phòng hàng giờ. “Là giáo viên, tôi hiểu tâm lý học sinh, nhưng khi đó là con mình, tôi lại thấy lúng túng. Tôi sợ mình không còn đủ gần gũi để hiểu con”, chị tâm sự.
Làm bạn với con tuổi dậy thì – Thay kiểm soát bằng tôn trọng
Sau những va vấp, cả hai người mẹ nhận ra: ở tuổi dậy thì, con không cần một “người giám sát” mà cần một người bạn đồng hành.
“Tôi bắt đầu kể cho con nghe chuyện mẹ cũng từng bối rối khi bước vào tuổi dậy thì. Khi con thấy mẹ cũng từng giống mình, con dần mở lòng hơn”, chị Huyền kể.
Còn với chị Mai, chìa khóa nằm ở sự tôn trọng. “Tôi không hỏi dồn dập hay cấm đoán, mà trò chuyện từ những chuyện nhỏ: hôm nay ở trường thế nào, con nghĩ gì về tình yêu tuổi học trò… Cứ thế, những chủ đề tưởng ‘nhạy cảm’ lại trở nên tự nhiên”, chị nói.
“Làm bạn với con ở tuổi dậy thì” vì thế không phải là chiều theo con, mà là lắng nghe bằng sự tin tưởng – Điều giúp cha mẹ và con vượt qua giai đoạn nhiều biến động trong bình yên.
Giáo dục giới tính – Khởi đầu từ sự đồng hành
Từ những cuộc trò chuyện đời thường, chị Huyền dần mở rộng sang các chủ đề quan trọng hơn – Trong đó có sức khỏe sinh sản và phòng ngừa bệnh tật. Một lần, khi cùng con xem phim tài liệu về ung thư cổ tử cung, chị khéo léo nhắc đến virus HPV – Nguyên nhân chính gây ra căn bệnh này.
“Ban đầu con né tránh, nhưng tôi nói rằng đây là chuyện bình thường, mẹ và bà ngoại cũng từng trò chuyện về những điều này. Rồi con ngồi lại nghe”, chị kể. Với chị, đó không chỉ là bài học về sức khỏe mà còn là bước ngoặt trong mối quan hệ mẹ – con, khi cả hai học cách tin tưởng và chia sẻ.
Với chị Mai, cầu nối lại đến từ một đoạn TVC có ca sĩ Hari Won – Người từng phát hiện ung thư cổ tử cung do HPV. Câu nói “mỗi người đều có thể kiểm soát cuộc đời của mình” khiến chị xúc động. “Tôi gửi video cho con xem, và thật bất ngờ khi con bảo: ‘Con biết rồi mẹ ạ, con nghĩ việc bảo vệ cơ thể mình là cần thiết’. Khi nghe câu ấy, tôi biết hai mẹ con đã thực sự hiểu nhau”, chị kể.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus HPV là nguyên nhân của gần 100% ca ung thư cổ tử cung. Báo cáo Globocan 2022 cho thấy Việt Nam ghi nhận hơn 4.600 ca mắc mới và 2.500 ca tử vong mỗi năm. Trẻ từ 9–14 tuổi được xem là “giai đoạn vàng” để dự phòng HPV – Trước khi có bất kỳ tiếp xúc nào với virus.
Tuy nhiên, tại Việt Nam, việc giáo dục giới tính vẫn còn dè dặt. Nhiều cha mẹ e ngại vì nghĩ “trẻ còn nhỏ”. Theo các chuyên gia tâm lý, chính sự né tránh ấy khiến trẻ thiếu kỹ năng tự bảo vệ. “Giáo dục giới tính không chỉ là nói về sinh lý hay bệnh tật, mà là giúp trẻ hiểu, yêu cơ thể mình và biết tôn trọng người khác”, một chuyên gia cho biết.
Khi tình yêu thương trở thành sức mạnh bảo vệ
Giờ đây, cả hai cô con gái của chị Huyền và chị Mai đều không còn ngại nói về những chủ đề như dậy thì, sức khỏe sinh sản hay HPV. Thậm chí, các em còn chia sẻ lại kiến thức ấy với bạn bè.
“Tôi tin rằng, khi con cảm nhận được sự tin tưởng từ mẹ, con sẽ học cách tin vào bản thân – Và đó chính là bước đầu tiên để tự bảo vệ mình”, chị Mai nói.
Bằng sự kiên nhẫn và thấu hiểu, hai người mẹ đã cho thấy rằng: Làm bạn với con ở tuổi dậy thì không chỉ là nghệ thuật nuôi dạy con, mà còn là nền tảng của sự trưởng thành – Cả với cha mẹ và con cái.
Bởi trong hành trình lớn lên, không gì an toàn hơn khi trẻ biết rằng – Dù ngoài kia có bao nhiêu thay đổi, vẫn luôn có một người bạn mang tên “mẹ” lắng nghe mình.
Theo: MUC Women
