Dự thảo quy định ứng xử trên mạng xã hội của một trường đại học lớn đang làm dấy lên tranh luận gay gắt về ranh giới quản lý và quyền cá nhân.
Việc các trường đại học ban hành quy định ứng xử trên mạng xã hội vốn không mới, nhưng khi ranh giới giữa không gian công việc và đời sống cá nhân ngày càng mờ nhạt, mọi “luật chơi” đều trở thành đề tài nhạy cảm. Dự thảo quy chế ứng xử trên mạng xã hội của Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM) vừa qua đã tạo nên một cuộc tranh luận sôi nổi trong dư luận, đặc biệt là cộng đồng sinh viên và giảng viên.
Kết quả thăm dò ý kiến do báo Dân trí thực hiện với hơn 12.000 lượt bình chọn cho thấy xã hội đang chia thành nhiều luồng quan điểm khác nhau, phản ánh những lo ngại và kỳ vọng đan xen trong môi trường giáo dục hiện đại.
Luật chơi mạng xã hội không nên là “vùng trắng” quy tắc
Theo kết quả khảo sát, nhóm ý kiến ủng hộ việc ban hành quy định chiếm tỷ lệ đáng kể. Cụ thể, 21% người tham gia bình chọn hoàn toàn đồng ý, cho rằng môi trường học đường cần có chuẩn mực chung, kể cả trên không gian số.
Bên cạnh đó, 35% độc giả đồng tình có điều kiện, nhấn mạnh rằng quy định là cần thiết nhưng phải được áp dụng linh hoạt, tránh can thiệp sâu vào đời sống cá nhân của sinh viên, giảng viên.
Như vậy, tổng cộng có tới 56% ý kiến cho rằng mạng xã hội không nên trở thành “vùng trắng” về quy tắc ứng xử. Trong bối cảnh tin giả, thông tin sai lệch và khủng hoảng truyền thông ngày càng phổ biến, việc nhà trường yêu cầu thành viên không sử dụng logo trái phép, không lan truyền thông tin tiêu cực hoặc gây hiểu nhầm được xem là bước đi mang tính phòng ngừa và bảo vệ uy tín tổ chức.
Nhiều ý kiến cho rằng đại học không chỉ là nơi đào tạo tri thức mà còn là thương hiệu học thuật. Vì vậy, việc xây dựng hình ảnh văn minh, có trách nhiệm trên không gian mạng là yêu cầu tất yếu.
Luật chơi mạng xã hội và nỗi lo bị kiểm soát
Ở chiều ngược lại, 34% độc giả bày tỏ sự không đồng tình, cho rằng dự thảo quy định đã can thiệp quá sâu vào quyền cá nhân. Đáng chú ý, trong suốt thời gian khảo sát, tỷ lệ ý kiến phản đối và nhóm “đồng tình nhưng cần linh hoạt” luôn ở mức xấp xỉ, cho thấy sự giằng co rõ rệt trong nhận thức xã hội.
Ngoài ra, 9% ý kiến cho rằng nếu ban hành quy định, nhà trường chỉ nên áp dụng với cán bộ, giảng viên – những người đại diện chính thức cho hình ảnh của trường, không nên mở rộng sang sinh viên và các đối tác liên quan.
Nhiều bình luận chỉ ra rằng các nhóm chat nội bộ, tài khoản mạng xã hội cá nhân dù có trao đổi thông tin công việc vẫn mang tính riêng tư. Việc đưa ra chế tài kỷ luật, thậm chí xử lý dựa trên ảnh chụp màn hình, khiến không ít người lo ngại bị giám sát quá mức, làm mất đi sự thoải mái trong giao tiếp và trao đổi học thuật.
Ranh giới giữa quản trị thương hiệu và quyền tự do cá nhân
Điểm chung trong các luồng ý kiến là sự thừa nhận: mạng xã hội đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống học đường. Vấn đề không nằm ở việc có nên ban hành quy định hay không, mà nằm ở phạm vi, mức độ và cách thức áp dụng.
Làm thế nào để vừa bảo vệ uy tín, kỷ cương của nhà trường, vừa tôn trọng quyền tự do ngôn luận và không gian cá nhân của giảng viên, sinh viên là bài toán không dễ có lời giải chung.
Cuộc tranh luận xoay quanh dự thảo quy chế lần này cho thấy nhu cầu cấp thiết về đối thoại cởi mở, minh bạch giữa nhà trường và các bên liên quan. Khi các quy định vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến, đây được xem là cơ hội để điều chỉnh chính sách theo hướng hài hòa, phù hợp với bối cảnh giáo dục số hiện nay.
Luật chơi mạng xã hội
