Tình trạng dạy thêm trái quy định vẫn diễn ra dù các quy định quản lý đã được ban hành và thu nhập nhà giáo từng bước cải thiện, đặt ra yêu cầu giải quyết đồng bộ từ nhà trường đến cơ chế giám sát.
- Miền Bắc nắng hanh, Nam Bộ đề phòng mưa giông ngày 12/10
- Người Việt thích ăn nội tạng nhiều người Mỹ lại e ngại?
- Đĩa cơm 100.000 đồng ở Thái Nguyên gây chú ý, chủ quán lên tiếng
Ngày 12/10/2026, câu chuyện dạy thêm, học thêm tiếp tục được đặt ra từ góc độ quản lý giáo dục, áp lực thi cử và động cơ của những người tham gia. TS Phạm Thị Huyền, Học viện Quản lý Giáo dục, cho rằng muốn xử lý tận gốc cần xem xét đồng thời trách nhiệm của giáo viên, phụ huynh, học sinh và những điều kiện chi phối hoạt động dạy học.
Các quy định tại Thông tư 29, Thông tư 19 và Văn bản hợp nhất 04 của Bộ GD&ĐT đã đề cập việc quản lý dạy thêm, học thêm, trong đó có quy định cấm giáo viên dạy thêm chính học sinh của mình trên lớp. Tuy nhiên, theo phân tích của TS Huyền, việc chỉ tập trung vào hành vi của giáo viên mà chưa giải quyết các nguyên nhân sâu xa sẽ khó ngăn chặn những hình thức biến tướng.
Động cơ của các bên không hoàn toàn giống nhau. Giáo viên có thể muốn củng cố kiến thức cho học sinh hoặc tăng thu nhập; phụ huynh mong con tiến bộ nhưng cũng có thể lo ngại con bị tụt hậu; trong khi học sinh có em chủ động học thêm, có em tham gia vì áp lực thành tích hoặc sợ không được giáo viên quan tâm.
Một vấn đề đáng chú ý là khả năng xuất hiện tình trạng sử dụng “quyền lực mềm” thông qua điểm số, sự quan tâm và cách truyền đạt kiến thức. Những lời gợi ý rằng bài học trên lớp chỉ đáp ứng kiến thức cơ bản, còn dạng bài nâng cao được hướng dẫn ở lớp học thêm, có thể khiến học sinh và phụ huynh cảm thấy việc học thêm là cần thiết dù không bị yêu cầu trực tiếp.
Áp lực thành tích và trách nhiệm quản lý cần được nhìn nhận đồng thời
Chương trình giáo dục hướng đến phát triển năng lực, phẩm chất và khả năng tự học của học sinh. Tuy vậy, nếu cách kiểm tra, đánh giá, phương pháp giảng dạy và điều kiện triển khai chưa đồng bộ, khoảng cách giữa mục tiêu đổi mới với thực tế có thể khiến phụ huynh tiếp tục tìm đến các lớp học thêm.
Theo TS Huyền, không nên quy toàn bộ nguyên nhân cho chương trình giáo dục hay cách đánh giá của nhà trường khi chưa xem xét đầy đủ các yếu tố. Chất lượng đội ngũ giáo viên, công tác quản lý, cơ sở hạ tầng và điều kiện tổ chức dạy học đều có ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chương trình.
Hệ lụy của việc học thêm kéo dài cũng không chỉ nằm ở chi phí. Khi cơ hội học tập bổ sung phụ thuộc nhiều vào điều kiện kinh tế gia đình, học sinh có hoàn cảnh khá giả có thể được đầu tư nhiều hơn, trong khi những em ít điều kiện gặp bất lợi. Lịch học dày còn có thể làm giảm thời gian ngủ, vận động, vui chơi và giao tiếp xã hội, đồng thời khiến học sinh phụ thuộc vào việc được hướng dẫn thay vì chủ động tự học.
Ở góc độ quản lý, trách nhiệm không chỉ thuộc về giáo viên trực tiếp tổ chức lớp học. Hiệu trưởng có nghĩa vụ theo dõi, nhắc nhở và xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Giáo viên tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo với hiệu trưởng về môn học, địa điểm, hình thức, mối quan hệ với chủ thể đăng ký kinh doanh cơ sở dạy thêm và thời gian tham gia; đồng thời cập nhật khi có thay đổi.
Dù vậy, việc xác định trách nhiệm của người đứng đầu cần dựa trên nghĩa vụ quản lý và những việc đã thực hiện, không thể mặc nhiên quy kết hiệu trưởng có lỗi chỉ vì giáo viên thuộc phạm vi quản lý vi phạm. Cơ chế giám sát cần đủ rõ để phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi sai phạm, thay vì chỉ dựa vào việc tự báo cáo.
Thu nhập nhà giáo là một yếu tố cần xem xét, nhưng không thể được coi là lời giải duy nhất. Theo thông tin được nêu trong cuộc trao đổi, phụ cấp ưu đãi nghề giáo dao động từ 20% đến 80%, tùy chức danh, vị trí việc làm, địa bàn và điều kiện cụ thể.
TS Huyền nhận định: “Khi dạy thêm trở thành nguồn thu hấp dẫn, động cơ kinh tế vẫn tiếp tục tồn tại. Đạo đức nghề nghiệp và cơ chế thực thi pháp luật là hai yếu tố độc lập với mức lương (dù lương cao nhưng vẫn có thể dạy thêm để tăng thêm thu nhập). Do đó, nếu xếp lương giáo viên vào thang bảng lương cao nhất, chúng ta không thể kì vọng chỉ riêng chính sách này sẽ chấm dứt được tình trạng dạy thêm, học thêm trái quy định”.
Vì vậy, tăng lương cần đi cùng việc thực thi quy định, nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp và giảm những áp lực không cần thiết trong quá trình học tập. Khi chương trình, phương pháp đánh giá, điều kiện dạy học và công tác quản lý được cải thiện đồng bộ, việc hạn chế dạy thêm trái quy định mới có cơ sở bền vững hơn.
Sen Vàng (tổng hợp)
