Việc miễn trừ trách nhiệm thu gom, tái chế pin cho các hãng xe điện được đề xuất do thị trường còn non trẻ và chưa đủ lượng pin thải để thực hiện nghĩa vụ theo quy định.
Lý do các hãng xe điện được miễn trừ trách nhiệm tái chế pin trong dự thảo EPR
Trong dự thảo Nghị định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), pin xe điện được đề xuất loại khỏi danh mục vật liệu phải thu gom, tái chế bắt buộc. Nghĩa là doanh nghiệp sản xuất xe máy, ôtô điện chưa phải thực hiện nghĩa vụ tái chế pin, thay vì tỷ lệ thu hồi bắt buộc 8% từ năm 2024 theo quy định cũ.
Theo ông Nguyễn Thành Yên, Phó trưởng phòng Pháp chế, Cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), quy định trước đây bộc lộ nhiều bất cập. Thị trường xe điện tại Việt Nam mới thực sự phát triển mạnh vài năm gần đây, trong khi tuổi thọ pin kéo dài tối thiểu 10 năm. Vì vậy, việc yêu cầu tỷ lệ tái chế ngay lập tức sẽ khiến doanh nghiệp gặp khó bởi “pin thải hiện chưa có để tái chế”.
Thực tế, một số hãng xe như VinFast đang chuẩn bị nền tảng tái chế, nghiên cứu khả năng thu hồi vật liệu. Tuy nhiên, số lượng pin đã qua sử dụng vẫn quá ít để đáp ứng một chỉ tiêu tái chế bắt buộc.
Điều chỉnh trong quy định với phương tiện giao thông
Tại Diễn đàn Kinh tế xanh ngày 27/11, ông Yên cho biết thêm: một sản phẩm khác cũng được miễn trách nhiệm EPR là phương tiện giao thông cá nhân—bao gồm cả xe chạy xăng và chạy điện. Theo Nghị định 05 có hiệu lực đầu năm 2025, xe máy và ôtô chở người, chở hàng phải đạt tỷ lệ tái chế 0,5-0,7% từ năm 2027. Tuy nhiên, quy định chi tiết về xe thải bỏ vẫn chưa được ban hành.
Ông Yên lý giải rằng ôtô là tài sản lớn, khó thu hồi theo dạng phế thải để áp dụng nghĩa vụ tái chế bắt buộc. Do đó, dự thảo mới chỉ quy định tái chế bắt buộc đối với xe trên 9 chỗ và xe tải, áp dụng theo niên hạn, với mức 0,7%. Phương thức thực hiện cũng được thiết kế linh hoạt: doanh nghiệp có thể thuê đơn vị thứ ba thu gom bất kỳ chiếc xe cùng loại để hoàn thành nghĩa vụ.
Ông khẳng định rằng các điều chỉnh này không nhằm ưu ái một doanh nghiệp cụ thể, mà dựa trên đề xuất của hai hiệp hội lớn đại diện cho ngành sản xuất ôtô và xe máy.
Hướng phát triển tái chế trong tương lai
Đại diện VinFast, ông David Adasme – Giám đốc ESG – cho biết doanh nghiệp đã khảo sát hiện trạng chất thải xe điện và nhận thấy nhiều cơ hội tái sử dụng. Pin sau khi hết vòng đời trên xe có thể trở thành vật liệu cho hệ thống tích trữ năng lượng (BESS). VinFast đang phối hợp với Marubeni (Nhật Bản) và BatX Energies (Ấn Độ) để triển khai các dự án thu hồi lithium, cobalt, nickel từ pin đã qua sử dụng.
Liên quan đến trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, ông Yên cho biết phần lớn doanh nghiệp hiện chọn phương án đóng góp tài chính thay vì tổ chức thu gom hoặc thuê đơn vị tái chế. Trong định hướng dài hạn, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu giải pháp buộc doanh nghiệp chủ động hơn trong tái chế, nhằm giảm phụ thuộc vào hình thức nộp phí tài chính như hiện nay.
Theo: VnExpress
