Mạng xã hội từng là không gian kết nối bạn bè, người thân, nhưng nay đang dần biến thành “thiên đường AI”. Khi những video và hình ảnh phi thực tế tràn ngập, ranh giới giữa thật – giả ngày càng mờ nhạt, khiến người dùng hoang mang trong thế giới ảo.
Mạng xã hội bùng nổ với làn sóng nội dung AI
Những video kỳ lạ như em bé chạy trốn khủng long hay mèo đứng hai chân nhảy múa xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Theo CNN, các “ông lớn” công nghệ đang chạy đua đưa trí tuệ nhân tạo vào nền tảng để tạo sự mới mẻ, nhưng lại khiến không gian số trở nên hỗn loạn.
Công cụ Sora 2 của OpenAI, ra mắt ngày 30/9, được xem là bước tiến mới trong việc tạo video bằng AI. Cùng lúc đó, Meta tung ra nền tảng video ngắn Vibes, còn TikTok giới thiệu AI Alive – công cụ biến ảnh tĩnh thành video chỉ với một lệnh. Cuộc đua này hứa hẹn định hình kỷ nguyên mới của mạng xã hội, song cũng làm dấy lên lo ngại về tính chân thực và giá trị con người.
Từ câu chuyện bé gái lái xe đến nỗi lo thật – giả lẫn lộn
Một hình ảnh “bé gái 12 tuổi lái xe đưa thú cưng đi khám” lan truyền rầm rộ, khiến người xem xúc động. Nhưng khi nhìn kỹ, chiếc xe không có bảng điều khiển, vô lăng nằm bên phải – chi tiết cho thấy đây là sản phẩm của AI.
Theo Time, đó là ví dụ điển hình của slop – nội dung chất lượng thấp do AI tạo ra nhằm tối đa hóa lượt tương tác. Dạng nội dung này đang chiếm lĩnh bảng tin, khiến người dùng khó phân biệt đâu là thật, đâu là giả. Hậu quả là cảm xúc chân thật bị đánh cắp, còn mạng xã hội trở thành nơi nhiễu loạn thông tin.
Khi niềm tin vào nội dung mạng dần bị bào mòn
Kashyap Rajesh, Phó chủ tịch tổ chức Encode, cảnh báo rằng nội dung do AI tạo ra đang làm xói mòn sự hiểu biết chung của xã hội. “Chúng biến bảng tin thành không gian ồn ào, nơi mọi khoảnh khắc xúc động đều trở nên đáng ngờ”, ông nói.
Chuyên gia Adam Nemeroff của Đại học Quinnipiac cũng nhận định Meta sẽ sớm để video AI cùng tồn tại với nội dung thật trên bảng tin. “Điều đó giúp thu hút sự chú ý, nhưng dễ khiến người dùng phân tâm khỏi những nguồn thông tin chất lượng”, ông nhấn mạnh. Mạng xã hội từ chỗ là cầu nối cảm xúc, nay đang trở thành “sân chơi” cho các thuật toán tranh giành sự chú ý.
Công nghệ phát hiện deepfake ngày càng bất lực
Theo nghiên cứu của vợ chồng tiến sĩ Janis và Margret Keuper, công cụ phát hiện deepfake hiện nay gần như vô dụng. “Rất khó để lọc nội dung AI, cả với văn bản lẫn hình ảnh”, họ viết trên cơ sở dữ liệu arXiv tháng 9.
Để hạn chế nhầm lẫn, OpenAI đánh dấu video Sora bằng watermark và siêu dữ liệu C2PA – chữ ký kỹ thuật số xác định nguồn gốc. Trong khi đó, Meta cho biết mọi nội dung AI đều có “watermark ẩn” và nhãn nhận diện, nhằm kiểm soát nội dung độc hại. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định những biện pháp này vẫn chưa đủ mạnh để bảo vệ người dùng khỏi làn sóng nội dung giả tràn ngập mạng xã hội.
Tương lai nơi bạn bè AI nhiều hơn bạn thật
Meta khẳng định Vibes ra đời không để gây “nghiện cuộn trang”, mà nhằm khuyến khích sáng tạo. Tuy nhiên, sự lan rộng của nội dung AI đang khiến mạng xã hội mất đi yếu tố kết nối tự nhiên.
CEO Mark Zuckerberg từng dự đoán rằng trong tương lai, mỗi người “sẽ có nhiều bạn AI hơn bạn thật”. Những “người bạn ảo” này không chỉ trò chuyện mà còn có thể hỗ trợ mua sắm, giải đáp thắc mắc hay lắng nghe tâm sự. Nhưng khi con người dần chia sẻ cảm xúc nhiều hơn với AI thay vì bạn bè, liệu mạng xã hội còn giữ được linh hồn kết nối ban đầu?
Theo: VnExpress
