Máy phóng điện từ giúp Trung Quốc tạo bước nhảy vọt về tàu sân bay, nhờ các công nghệ đột phá do chuẩn đô đốc – nhà khoa học Mã Vĩ Minh phát triển.
Máy phóng điện từ và vai trò trong bước tiến của tàu sân bay Trung Quốc
Trung Quốc ngày 5/11 đã tổ chức lễ biên chế tàu sân bay Phúc Kiến tại căn cứ Tam Á, tỉnh Hải Nam, với sự tham dự của Chủ tịch Tập Cận Bình. Trong số các sĩ quan cấp cao góp mặt, chuẩn đô đốc – nhà khoa học Mã Vĩ Minh là nhân vật thu hút chú ý nhất, người được xem là “cha đẻ” của hệ thống máy phóng điện từ EMALS – công nghệ mang tính đột phá đối với lĩnh vực đóng tàu chiến.
Mã Vĩ Minh, sinh năm 1960 tại Giang Tô, từng không có ý định theo nghiệp quân đội. Khi thi đại học năm 1978, ông bị điều chuyển sang Học viện Kỹ thuật Hải quân dù không nộp đơn vào đây. Tuy nhiên, chính môi trường này lại giúp ông phát huy năng lực sáng tạo, mở đường cho hàng loạt thành tựu sau này.
Thập niên 1990, Mã nổi tiếng nhờ phát hiện và khắc phục lỗi nghiêm trọng của máy phát điện nhập khẩu cho tàu ngầm Trung Quốc, dù ông chỉ làm việc trong phòng thí nghiệm tận dụng từ nhà tắm cũ. Với chi phí 5.000 USD, ông giải quyết được vấn đề có thể gây thiệt hại hàng triệu USD.
Máy phóng điện từ và bước chuyển hướng công nghệ chiến lược
Đóng góp cốt lõi của Mã Vĩ Minh nằm ở hệ thống năng lượng tích hợp (IPS). Ông phát triển loại máy phát điện mới kết hợp dòng điện xoay chiều và một chiều, nhỏ gọn hơn, ổn định hơn và phù hợp cho các tàu chiến hiện đại. Thành tựu này giúp ông trở thành viện sĩ trẻ nhất Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc khi mới 41 tuổi.
Ông cũng phát triển hệ thống đẩy pump-jet không trục cho tàu ngầm, giúp giảm đáng kể tiếng ồn, đồng thời thiết kế IPS dòng điện một chiều cho tàu mặt nước cỡ lớn. Theo bài báo công bố năm 2024, Mã khẳng định việc chuyển sang điện một chiều giúp Trung Quốc vượt lên trong công nghệ IPS, tạo điều kiện tích hợp các hệ thống công suất lớn như EMALS.
Dù ban đầu hải quân Trung Quốc muốn đi theo hướng máy phóng hơi nước – công nghệ đã được Mỹ và Pháp ứng dụng rộng rãi – Mã Vĩ Minh vẫn kiên quyết đề xuất EMALS cho tàu sân bay Phúc Kiến. Ông nhấn mạnh Trung Quốc phải chọn lối đi tiên tiến nhất nếu muốn vượt Mỹ, thay vì chờ đợi công nghệ hoàn thiện từ bên ngoài.
Máy phóng điện từ và tác động đến sức mạnh hải quân Trung Quốc
Tám năm sau đề xuất này, Trung Quốc hoàn tất thiết kế tàu Phúc Kiến và đưa EMALS vào biên chế theo chỉ thị của Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là bước nhảy vọt giúp Trung Quốc trở thành quốc gia thứ hai trên thế giới phóng thành công máy bay bằng điện từ.
Đặc biệt, Trung Quốc còn là nước đầu tiên phóng thành công chiến đấu cơ tàng hình bằng EMALS trên tàu sân bay – điều mà USS Gerald R. Ford của Mỹ vẫn chưa thực hiện được. Nước này cũng mở rộng ứng dụng EMALS sang tàu đổ bộ Type-076, tạo nền tảng cho khả năng vận hành UAV từ tàu chiến.
Nhóm nghiên cứu của Mã còn phát triển pháo điện từ – vũ khí có cơ chế tương tự EMALS và đã được thử nghiệm thực tế.
Năm 2019, Mã được bầu vào Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. People’s Daily gọi ông là “báu vật quốc gia”, người góp phần đưa Trung Quốc chuyển từ công nghệ năng lượng hóa học sang năng lượng điện từ trong phát triển vũ khí.
Theo: VnExpress
