Bahrain – Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thực hiện chuyến công du ba nước vùng Vịnh gồm UAE, Kuwait và Bahrain, nhằm trấn an các đồng minh đang lo ngại thỏa thuận hòa bình Mỹ–Iran quá nhượng bộ Tehran sau bốn tháng xung đột.
- Căng thẳng Trung Đông: Mỹ không kích tàu dầu, Iran thiết lập vành đai an ninh biển
- Israel không kích Iran nhằm trả đũa các vụ tấn công tên lửa trước đó
- Căng thẳng Trung Đông: Mỹ bắn tàu dầu, Iran tuyên bố lập vành đai an ninh mới
Chuyến đi bắt đầu ngày 23/6 và kết thúc tại Bahrain ngày 25/6, nơi ông Rubio tham dự cuộc họp của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC). Tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã ký biên bản ghi nhớ với Iran — văn kiện đầu tiên giữa lãnh đạo hai nước kể từ Cách mạng Hồi giáo 1979 — kèm đề xuất thành lập quỹ tái thiết 300 tỷ USD và nới lỏng một số lệnh trừng phạt, trong đó đầu tuần này Mỹ đã dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu thô của Iran trong 60 ngày, đến ngày 21.8.
Tại Kuwait, trước khi lên đường đến Bahrain, ông Rubio tuyên bố: “Chúng tôi sẽ hoàn toàn đồng hành với các đối tác ở vùng Vịnh. Đó là lý do tôi thực hiện chuyến công du lúc này và cũng là lý do tôi có mặt ở đây”. Ông nhấn mạnh thêm: “Chúng tôi sẽ không làm bất cứ điều gì làm suy yếu an ninh của các đồng minh, những đồng minh lâu năm của chúng tôi trong khu vực”. Tuy nhiên, khoảng cách giữa cam kết đó và nội dung thực tế của biên bản ghi nhớ là điều mà các nước vùng Vịnh đang đặt câu hỏi.
Tâm điểm lo ngại là hai vấn đề cụ thể. Thứ nhất, biên bản ghi nhớ không đặt bất kỳ giới hạn nào lên chương trình tên lửa đạn đạo của Iran — loại vũ khí mà tất cả sáu thành viên GCC đều đã hứng chịu trong thời gian xung đột. Thứ hai, gói tái thiết 300 tỷ USD và khả năng mở rộng vai trò của Tehran đối với các tuyến vận chuyển dầu chiến lược được các nước vùng Vịnh đánh giá là có thể củng cố thêm ảnh hưởng của Iran trong khu vực. Chính quyền Trump từng khẳng định vô hiệu hóa năng lực tên lửa Iran là “mục tiêu trọng yếu” — nhưng mục tiêu đó không có mặt trong văn bản ký kết.
Tại Bahrain, ông Rubio cũng cảnh báo về đề xuất của Iran và Oman ngày 23.6 liên quan đến việc thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz, cho rằng nếu chấp nhận điều này sẽ tạo tiền lệ lan sang các tuyến đường thủy khác và gây ra nguy cơ “hỗn loạn hoàn toàn”. Song song đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các nhà đàm phán vẫn đang “đạt được tiến triển” trong đối thoại với Iran, sau vòng đàm phán cấp cao đầu tiên tại Thụy Sỹ ngày 21–22/6 với sự tham gia của ông Vance, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf và các nhà trung gian Pakistan, Qatar.
Cả sáu thành viên GCC đều là đồng minh chiến lược của Mỹ và đã hỗ trợ Washington ở các mức độ khác nhau trong bốn tháng xung đột vừa qua. Theo các nguồn ngoại giao, một số nước vùng Vịnh bất ngờ trước thỏa thuận tạm thời và lo ngại nó có thể mở đường cho bình thường hóa quan hệ Mỹ–Iran mà không có đủ bảo đảm về an ninh khu vực. Ông Rubio phải đồng thời thuyết phục các đồng minh đồng ý với chiến lược của Washington, trong khi không được phát tín hiệu trái chiều với Tổng thống Trump — người vẫn kiên quyết ủng hộ thỏa thuận dù chịu chỉ trích từ nội bộ đảng Cộng hòa.
Ninh Lý (tổng hợp)
