Chính quyền Washington vừa công bố chi tiết bản ghi nhớ Mỹ – Iran gồm 14 điểm nhằm chấm dứt vĩnh viễn các xung đột quân sự. Thỏa thuận này được giới quan sát đánh giá là bước ngoặt quan trọng để mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ trừng phạt kinh tế.
- Xăng E10: Chính sách thí điểm xăng E10 thay thế xăng RON95 tại Việt Nam
- Công nhân cao tốc tử vong do bị sét đánh tại công trường Tuyên Quang
- Quan hệ Mỹ – Israel: Ông Trump khẳng định vai trò sống còn với Tel Aviv
Lộ trình chấm dứt xung đột vũ trang và khôi phục tuyến hàng hải chiến lược
Ngày 17/6, giới chức Mỹ đã chính thức công khai văn bản “Bản ghi nhớ Islamabad”, kết quả của các cuộc thảo luận kín với Tehran vào cuối tuần trước. Theo giới quan sát, việc công bố này diễn ra trong bối cảnh có nhiều áp lực đòi hỏi sự minh bạch về nội dung đàm phán giữa hai bên. Văn bản xác lập một lộ trình cụ thể nhằm giải quyết các bế tắc quân sự và kinh tế kéo dài giữa hai quốc gia.
Điểm cốt lõi của thỏa thuận là cam kết chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả tại Li Băng. Mỹ và Iran đồng ý không khởi xướng bất kỳ cuộc xung đột nào và tôn trọng chủ quyền lãnh thổ của nhau. Một số nhà phân tích nhận định đây là bước đi quan trọng nhằm giảm bớt căng thẳng hiện hữu tại khu vực Trung Đông.
Liên quan đến eo biển Hormuz, Mỹ cam kết dỡ bỏ hoàn toàn phong tỏa hải quân trong vòng 30 ngày. Đổi lại, Iran sẽ đảm bảo an toàn cho tàu thuyền thương mại và tiến hành rà phá thủy lôi để khôi phục lưu thông hàng hải bình thường. Các biện pháp này được kỳ vọng sẽ giúp bình ổn thị trường năng lượng quốc tế thông qua việc đảm bảo tự do hàng hải phù hợp luật pháp quốc tế.
Thách thức trong việc dỡ bỏ trừng phạt và kiểm soát chương trình hạt nhân
Về khía cạnh kinh tế, Washington cam kết cùng các đối tác xây dựng kế hoạch tái thiết trị giá ít nhất 300 tỷ USD cho Iran. Mỹ cũng sẽ cung cấp các giấy phép cần thiết để Iran có thể sử dụng đầy đủ tài sản bị đóng băng và xuất khẩu dầu mỏ trở lại. Theo giới phân tích, đây là những nhượng bộ đáng kể nhằm đổi lấy sự hợp tác của Tehran trong các vấn đề hạt nhân nhạy cảm.
Trong lĩnh vực hạt nhân, Iran tái khẳng định cam kết không phát triển vũ khí nguyên tử dưới mọi hình thức. Hai bên nhất trí xử lý lượng vật liệu làm giàu hiện có bằng phương pháp pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát chặt chẽ của IAEA. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể về nhu cầu uranium và mức độ làm giàu vẫn sẽ cần thêm các cuộc thảo luận kỹ thuật để đi đến thống nhất cuối cùng.
Bản ghi nhớ dự kiến được ký kết vào ngày 19/6, mở ra giai đoạn 60 ngày đàm phán cho các điều khoản cuối cùng. Trong thời gian này, các bên phải giữ nguyên hiện trạng về chương trình hạt nhân và việc triển khai lực lượng quân sự. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thông qua bằng một nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để đảm bảo tính thực thi.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
