Các quan chức Pakistan đang khẩn trương thúc đẩy đối thoại giữa Washington và Tehran nhằm cứu vãn tiến trình hòa bình trước khi thỏa thuận hiện tại kết thúc.
Đàm phán Mỹ – Iran xoay quanh các nhượng bộ về hạt nhân
Mỹ hiện đã điều chỉnh yêu cầu khi đề xuất Iran tạm ngừng hoạt động hạt nhân trong 20 năm thay vì cấm vĩnh viễn như trước đây. Tuy nhiên, phía Tehran ngày 15-4 vẫn giữ lập trường cứng rắn khi chỉ đồng ý mức giới hạn từ 3 đến 5 năm và yêu cầu Washington phải dỡ bỏ hoàn toàn lệnh phong tỏa kinh tế. Điểm mấu chốt trong vòng đàm phán tới tại Islamabad là số phận của hơn 440kg uranium đã được làm giàu ở mức độ cao của Iran.
Các báo cáo hậu trường cho thấy đã có những tiến triển nhất định trong việc thu hẹp khác biệt về mặt kỹ thuật giữa hai phái đoàn. Dù vậy, người đứng đầu ngành hạt nhân Iran, Mohammad Eslami, khẳng định mọi cuộc thương lượng sẽ thất bại nếu Mỹ tiếp tục các hành vi lừa dối và không tuân thủ cam kết. Sự thiếu tin tưởng lẫn nhau sau nhiều lần đàm phán đổ vỡ trong quá khứ vẫn là bóng đen bao trùm lên nỗ lực ngoại giao hiện tại.
Ngoài vấn đề hạt nhân, Iran còn đưa ra điều kiện về việc Israel phải dừng các chiến dịch quân sự tại Lebanon như một phần của thỏa thuận chung. Phía Israel đánh giá các cuộc trao đổi hiện nay là cơ hội để chấm dứt sự kiểm soát của lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon. Dù triển vọng ngừng bắn tại đây đang được thảo luận, các quan chức cấp cao vẫn chưa đưa ra lộ trình cụ thể để chấm dứt xung đột.
Vai trò trung gian của Pakistan và triển vọng thỏa thuận mới
Quân đội Pakistan đóng vai trò cầu nối quan trọng khi trực tiếp chuyển tải các thông điệp kín giữa hai thủ đô Washington và Tehran. Chuyến đi của ông Asim Munir tới Iran cùng các cuộc vận động ngoại giao của Thủ tướng Shehbaz Sharif tại Trung Đông cho thấy nỗ lực giải quyết xung đột toàn diện. Nhà Trắng ghi nhận sự đóng góp của Pakistan nhưng đồng thời vẫn duy trì áp lực quân sự và kinh tế lên Iran để chiếm ưu thế trên bàn đàm phán.
Thị trường tài chính toàn cầu đã phản ứng tích cực với những thông tin về triển vọng hòa bình khi các chỉ số tại Phố Wall lập đỉnh kỷ lục. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng sự lạc quan này có thể chỉ là tạm thời nếu các bên không đạt được văn bản ký kết chính thức. Giá dầu ổn định nhưng rủi ro vẫn hiện hữu khi Iran đe dọa đáp trả các cuộc phong tỏa bằng hành động quân sự tại eo biển Hormuz.
Về mặt chính trị, chính quyền của ông Trump cần phải vượt qua những rào cản từ phía Quốc hội và các nhóm phản đối trong nước. Việc Thượng viện Mỹ tiếp tục ủng hộ cung cấp vũ khí cho Israel cho thấy chính sách “vừa đấm vừa xoa” vẫn là chủ đạo trong chiến lược của Washington. Thế giới đang chờ đợi liệu một bước đột phá lớn có thực sự diễn ra tại Islamabad trong những ngày tới hay không.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
