Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố phát động chiến dịch kinh tế nhằm cô lập Iran, trong khi Tehran cảnh báo các nước vùng Vịnh không hỗ trợ Washington.
- Spa Bắc Ninh dựng bác sĩ giả để bán liệu trình đắt tiền
- TP.HCM miễn học phí trường công, trường tư chia nhiều mức
- Xuất khẩu cá Việt sang Mỹ tăng mạnh trước áp lực thuế mới
Ngày 19/8, ông Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social về chiến dịch mà ông mô tả là cuộc chiến tranh kinh tế và cô lập Iran “ở cấp độ chưa từng có”. Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Mỹ chỉ đạo các đặc phái viên dừng mọi trao đổi ngoại giao với Tehran, trong bối cảnh xung đột đã kéo dài gần sáu tháng.
Ông Trump cảnh báo những nước để tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ hỗ trợ Iran dưới bất kỳ hình thức nào sẽ phải chịu “hậu quả kinh tế to lớn”. Tuy nhiên, ông không nêu cụ thể biện pháp mới cũng như không chỉ đích danh quốc gia nào ngoài Iran.
Động thái này diễn ra sau nhiều tuần Washington tìm cách tháo gỡ bế tắc với Tehran. Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng cảnh báo Washington sẽ áp dụng biện pháp cô lập kinh tế với Iran ở mức độ “chưa từng thấy trên thế giới”.
Sức ép kinh tế thay cho đòn quân sự
Căng thẳng gia tăng sau khi bản ghi nhớ (MoU) về ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran hết hiệu lực ngày 17/8, trong khi hai bên chưa cho thấy dấu hiệu gia hạn. Theo Cơ quan Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ, Washington đã áp lệnh trừng phạt lên hơn 1.000 cá nhân, tàu thuyền và máy bay liên quan Iran kể từ đầu nhiệm kỳ hai của ông Trump hồi tháng 02/2025.
Theo CNN, chiến lược của Mỹ đang chuyển từ việc “giáng đòn mạnh càng nhanh càng tốt” sang “bóp nghẹt dần dần” nền kinh tế Iran. Một phần nguyên nhân được cho là quân đội Mỹ đang thiếu một số loại vũ khí then chốt, trong khi chiến sự ngày càng vấp phải phản đối trong nước trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11.
Ông Trump cùng các cố vấn cho rằng sức ép kinh tế có thể buộc Iran chấp nhận những điều kiện chấm dứt xung đột do Washington đưa ra. Phía Iran lại nhận định Tổng thống Mỹ mới là người chịu sức ép chính trị phải rút quân, khiến hai bên tiếp tục mắc kẹt trong thế đối đầu.
Điểm đáng chú ý là Washington vừa tăng sức ép kinh tế, vừa phát tín hiệu không muốn mở rộng thêm đối đầu quân sự. Ngay sau tuyên bố về chiến dịch mới, ông Trump nói với báo giới: “chúng ta có những lệnh trừng phạt rất khắc nghiệt, và chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra”, trong khi trước đó ông cho biết tình hình đàm phán với Iran đang “tốt” và có thể được nối lại “vào một thời điểm nào đó”.
Phản ứng từ Tehran xuất hiện ngay trong ngày 19/8. Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Iran, Thiếu tướng Ali Abdollahi, cảnh báo trên mạng xã hội X rằng các quốc gia vùng Vịnh “cần biết rằng không điều gì có thể thoát khỏi sự theo dõi của chúng tôi”.
Ông Abdollahi đồng thời tuyên bố Tehran sẽ coi mọi hành động hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho quân đội Mỹ là “hành động tham gia” vào chiến dịch quân sự chống Iran. Cảnh báo được đưa ra vài giờ sau khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo đình chỉ toàn bộ giao dịch thương mại và tài chính với Iran.
Trong cuộc xung đột kéo dài, các nước vùng Vịnh đã chịu nhiều cuộc tấn công từ Iran, trong đó mục tiêu gồm căn cứ Mỹ và các cơ sở dân sự như hạ tầng năng lượng, cảng biển, sân bay. Khi Washington tăng sức ép kinh tế còn Tehran mở rộng cảnh báo tới các nước láng giềng, khu vực tiếp tục đứng trước một thế giằng co khó đoán định.
Nguyễn Nhàn (tổng hợp)
