Trung Đông – Quân đội Mỹ tăng cường triển khai chiến đấu cơ và máy bay tiếp liệu tới khu vực trong bối cảnh Iran tuyên bố chấm dứt tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn với Washington.
- Quân đội hỏa tốc ứng phó đợt mưa lũ lớn
- Mỹ không kích Iran sau khi hai quân nhân Mỹ thiệt mạng
- Thêm hai công nhân tử vong sau tai nạn tại trại lợn Thanh Hóa
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết một quân nhân Mỹ đã thiệt mạng tại miền Bắc Iraq ngày 18/7 khi cố gắng kích nổ có kiểm soát một máy bay không người lái tấn công một chiều chưa nổ của Iran, nâng tổng số quân nhân Mỹ tử vong kể từ tháng 2 lên 17 người.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố nước này sẽ dành cho Mỹ những bài học không thể quên, sau khi cáo buộc Washington vi phạm bản ghi nhớ ngừng bắn được ký kết hồi tháng 6.
Trước sự việc tại Iraq một ngày, hai binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng tại Jordan trong một cuộc tấn công mà phía Washington cáo buộc do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thực hiện. Cuộc tấn công đó còn khiến bốn người khác bị thương và một người mất tích cho đến nay. CENTCOM cho biết họ đã tìm thấy những phần thi thể chưa xác định danh tính tại Jordan và đang tiến hành điều tra xem đó có phải là quân nhân mất tích hay không.
Một tuần lễ không kích qua lại giữa hai bên đã mở rộng vượt ra ngoài các mục tiêu quân sự thuần túy, bao gồm cả cây cầu, công trình tiện ích công cộng và cơ sở cảng biển. CENTCOM mô tả các cuộc không kích gần đây của Mỹ nhằm giảm khả năng đe dọa hàng hải thương mại của Iran và “trừng phạt nhanh chóng” các lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.
Truyền thông Iran đưa tin, trong đợt không kích gần nhất, Mỹ đã tấn công đảo Qeshm ở vịnh Ba Tư cùng các thành phố phía nam gồm Shadegan, Sirik và Hajiabad.
Iran đã đáp trả ngay lập tức các cuộc tấn công của Mỹ bằng cách nhắm mục tiêu vào những căn cứ quân sự của Washington trong khu vực. Tehran cũng nhắm đến nhà máy điện và cơ sở khử muối tại Kuwait trong đợt phản công này.
Các quan chức Mỹ giấu tên nói với New York Times rằng Washington đang gửi thêm nhiều chiến đấu cơ đến Trung Đông, bao gồm tiêm kích F-16 và F-35 cùng máy bay tiếp liệu trên không bổ sung. Tuần trước đó, Mỹ được cho là đã thông báo với Israel về việc gửi thêm hàng chục máy bay tiếp dầu đến nước này. Những chuyển động quân sự này cho thấy Washington có thể đang chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công mạnh hơn nhằm vào Iran.
Trong các tuyên bố riêng biệt đưa ra ngày 19/7, Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Qatar đã bày tỏ lo ngại về nguy cơ leo thang xung đột. Jordan đã triệu tập một nhà ngoại giao Iran để làm rõ tình hình căng thẳng hiện nay. UAE tuyên bố rằng việc nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm trường học, bệnh viện, nhà máy khử muối, cơ sở năng lượng và các đầu mối giao thông, “không thể chấp nhận được hoặc biện minh trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.
Căng thẳng cũng tăng vọt tại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu và là trọng tâm các cuộc đàm phán trước đó. Hải quân Vệ binh Cách mạng Iran cho biết ngày 19/7 rằng họ đã ngăn chặn bốn tàu không xác định danh tính đang cố gắng sử dụng một “tuyến đường không an toàn” sau khi phớt lờ các cảnh báo. Trong khi đó, phía Mỹ tuyên bố đã chặn bảy tàu vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải áp đặt đối với các cảng của Iran.
Tehran ngày 18/7 tuyên bố sẽ không còn tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã ký kết với Mỹ trước đó. Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo về “những bài học không thể quên” dành cho phía Mỹ, trong tuyên bố đưa ra cùng ngày. Ông cho rằng các vi phạm của Washington đối với bản ghi nhớ ngừng bắn kéo dài 60 ngày “đã một lần nữa chứng minh cho mọi người thấy chữ ký của phía Mỹ vô giá trị và mất hiệu lực như thế nào”.
Thông điệp của ông Khamenei cũng kêu gọi người dân Iran phải giữ vững tinh thần “đoàn kết thiêng liêng”, coi đó như một mệnh lệnh cơ bản trong cuộc đối đầu với Mỹ hiện nay. Ông nhấn mạnh rằng người dân và giới chức Iran có nghĩa vụ phải kiềm chế, tránh xa “sự chia rẽ, tranh chấp chính trị và việc làm gia tăng các khác biệt xã hội”. Theo ông, các đối thủ của Iran “không được phép nhận thấy bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào từ phía chúng ta” trong giai đoạn căng thẳng hiện nay.
Lời kêu gọi đoàn kết dân tộc này diễn ra sau khi một tuyên bố khác của ông Khamenei hồi tháng 6 từng làm dấy lên tranh luận trong số những người ủng hộ cứng rắn nhất của Iran liên quan đến bản ghi nhớ vừa ký với Mỹ. Ông Khamenei cho biết bản thân “có quan điểm khác” về thỏa thuận tạm dừng bốn tháng giao tranh, nhưng vẫn chấp thuận sau khi Tổng thống Masoud Pezeshkian nhận trách nhiệm về thỏa thuận này với tư cách Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
