Chính quyền Trump triển khai không kích gần Bandar Abbas và đồng thời duy trì các kênh tiếp xúc gián tiếp qua Oman nhằm gây sức ép buộc Iran thay đổi hành vi chiến lược.
- Hai dự án đường sắt lớn nhất nước mới giải ngân chưa tới 3% kế hoạch
- Thiếu niên đăng tin sai sự thật bị phạt 3,75 triệu đồng
- VKSND Thanh Hóa yêu cầu xử lý dứt điểm vật chứng tồn đọng kéo dài
Quân đội Mỹ tăng cường nhóm tác chiến tàu sân bay và hệ thống phòng thủ tên lửa tại Vùng Vịnh. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, trong khi các cuộc tiếp xúc gián tiếp giữa Washington và Tehran vẫn tiếp tục qua Qatar và Oman. Mục tiêu của Washington không phải là lật đổ chính quyền Tehran, mà là buộc Iran thay đổi hành vi ở ba lĩnh vực: chương trình hạt nhân, mạng lưới lực lượng ủy nhiệm và tư thế chiến lược tại Trung Đông.
Quân đội Mỹ tiến hành các đợt không kích nhằm vào cơ sở quân sự và hệ thống máy bay không người lái liên quan tới Iran gần Bandar Abbas, với lý do bảo vệ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải này chiếm 20% lượng dầu mỏ vận chuyển toàn cầu mỗi ngày.
Ngay trong lúc các hoạt động quân sự leo thang, Mỹ vẫn giữ liên lạc gián tiếp với Tehran. Washington không coi sức mạnh quân sự là mục tiêu cuối cùng mà dùng nó làm đòn bẩy chính trị.
Báo cáo gần đây của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) xác nhận Iran tiếp tục duy trì lượng uranium làm giàu ở mức cao, gần ngưỡng chế tạo bom hạt nhân. Washington và Israel coi đây là ưu tiên an ninh số một, đồng thời xem chương trình hạt nhân Iran là thách thức với toàn bộ cấu trúc chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.
Mỹ cũng muốn Iran giảm hoặc chấm dứt hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm tại Trung Đông, từ Hezbollah ở Li Băng, Houthis tại Yemen tới các nhóm dân quân Shiite ở Iraq và Syria. Washington coi mạng lưới này là mối đe dọa trực tiếp với Israel và các đồng minh Arab vùng Vịnh.
Các lệnh trừng phạt tài chính, hạn chế xuất khẩu dầu mỏ và cô lập hệ thống ngân hàng đã tạo ra tác động rõ rệt bên trong Iran: đồng rial mất giá mạnh, lạm phát cao và giá thực phẩm tăng vọt tại nhiều đô thị lớn. Đây là cách Washington bào mòn khả năng Iran duy trì đối đầu lâu dài.
Dù vậy, Mỹ không tiến tới chiến tranh toàn diện. Iran sở hữu hệ thống tên lửa tầm trung, lực lượng hải quân phi đối xứng và mạng lưới đồng minh có khả năng gây tổn thất lớn cho các căn cứ Mỹ trong khu vực, đồng thời đủ sức đe dọa eo biển Hormuz.
Dư luận Mỹ sau các cuộc chiến kéo dài ở Afghanistan và Iraq không ủng hộ can thiệp quân sự quy mô lớn. Nhà Trắng phải tập trung nguồn lực cho cạnh tranh với Trung Quốc và Nga, nên chọn “đánh giới hạn” thay vì “chiến tranh quyết định”.
Iran cũng chọn cách tương tự: duy trì sức ép đủ để răn đe nhưng không vượt ngưỡng kích hoạt phản ứng toàn diện từ Mỹ, đồng thời tiếp tục đàm phán gián tiếp về hạt nhân. Tehran muốn cho thấy họ vẫn còn đủ năng lực gây bất ổn nếu bị dồn ép quá mức.
Washington đặt cược sức ép kinh tế và quân sự sẽ buộc Tehran thay đổi. Tehran tin họ có thể chịu đựng lâu hơn mức Mỹ sẵn sàng duy trì. Sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2018, giới lãnh đạo Iran ngừng tin vào cam kết của Washington, khiến mọi vòng đàm phán hiện nay diễn ra trong trạng thái dè chừng.
Trong ngắn hạn, chiến lược này có thể ngăn xung đột bùng phát toàn diện. Không có cơ chế an ninh bền vững, Trung Đông nhiều khả năng tiếp tục bị cuốn vào chu kỳ khủng hoảng — không hòa bình thực sự, nhưng cũng chưa tiến tới chiến tranh.
Đào Chương (tổng hợp)
