Nhiều người trẻ đang rơi vào trạng thái “quá tải não” — đầu óc đơ, nhớ nhớ quên quên, phản ứng chậm — không phải vì lười biếng hay yếu đuối, mà vì não bộ đã hoạt động quá giới hạn phục hồi.
- Áp thấp mới xuất hiện gần Biển Đông, gió mạnh và sóng lớn
- Đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm ra đầu thú sau 8 năm bỏ trốn
- Con trai biệt tích 25 năm trở về, cha nhận ra nhờ vết sẹo trên cánh tay
Tiến sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm tham vấn và trị liệu tâm lý Lumos, mô tả đây là trạng thái đầu óc phải xử lý quá nhiều thông tin, nhiều nhiệm vụ và nhiều quyết định cùng lúc, kéo dài mà không có thời gian phục hồi. Những người trong cuộc thường gặp khó khăn khi tập trung, đọc lại một đoạn văn nhiều lần nhưng vẫn không hiểu, quên việc vừa định làm, hoặc mất rất nhiều thời gian chỉ để trả lời một email thông thường.
Không chỉ ở đầu óc, cơ thể cũng chịu ảnh hưởng. Đau đầu, mỏi mắt, căng cơ, khó ngủ hoặc ngủ đủ giấc nhưng sáng hôm sau vẫn nặng nề — đó là những gì nhiều người mô tả lại.
Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, xác nhận ở nhóm người trẻ, tình trạng này chưa phải bệnh lý thoái hóa thần kinh, mà chủ yếu đến từ thiếu ngủ, stress kéo dài, sử dụng thiết bị điện tử quá mức và lối sống thiếu khoa học. Sau đại dịch, khi làm việc liên tục với màn hình trở thành thói quen, tình trạng này xuất hiện ngày càng nhiều hơn.
Nhân viên văn phòng trong các lĩnh vực tài chính, chứng khoán, công nghệ, truyền thông — cùng với nhân viên y tế, giáo viên và quản lý cấp trung — đều thuộc nhóm nguy cơ cao. Họ vừa chịu khối lượng công việc lớn, vừa phải điều tiết cảm xúc và đáp ứng kỳ vọng từ nhiều phía.
Môi trường làm việc cạnh tranh, áp lực phải chứng minh năng lực, nỗi lo mất việc và thiếu sự ghi nhận cũng góp phần làm tình trạng nặng hơn. Theo hướng dẫn của WHO về sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc, bất ổn nghề nghiệp, giao tiếp kém và thiếu hỗ trợ xã hội đều là những yếu tố nguy cơ tâm lý rõ ràng.
Chuyên gia cảnh báo không nên xem quá tải tinh thần đơn thuần là do cá nhân “quản lý thời gian kém” hay “khả năng chịu áp lực thấp”. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân nằm ở sự mất cân bằng kéo dài giữa yêu cầu công việc với thời gian, quyền chủ động và khả năng phục hồi của người lao động.
Hậu quả kéo xa hơn tâm trí. Stress mạn tính có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim và phản ứng viêm; Hiệp hội Tim mạch Mỹ (2024) ghi nhận mối liên hệ giữa stress kéo dài với nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. WHO (2026) cũng lưu ý stress kéo dài có thể khiến một số người tăng sử dụng rượu, thuốc lá hoặc các chất khác để đối phó.
Khi đã rơi vào trạng thái mất tập trung hoàn toàn hoặc né tránh máy tính, chuyên gia khuyến cáo không nên tiếp tục ép bản thân bằng cà phê hay thức khuya. Việc cần làm trước tiên là tạm rời công việc, giảm bớt email và tin nhắn, ưu tiên ngủ, ăn đủ, vận động nhẹ và kết nối với người đáng tin cậy.
Sau khi ổn định, người lao động nên trao đổi thẳng thắn với quản lý về khối lượng công việc, mức độ ưu tiên và khả năng điều chỉnh nhiệm vụ — thay vì vội quay lại cường độ cũ ngay khi cảm thấy đỡ hơn. Nếu tình trạng sợ hãi, mất ngủ, khó tập trung hoặc không thể hoàn thành sinh hoạt thông thường kéo dài khoảng hai tuần, cần tìm đến chuyên gia tâm lý, bác sĩ tâm thần hoặc cơ sở y tế để được đánh giá.
“Cân bằng công việc – cuộc sống không có nghĩa là lúc nào cũng chia đều thời gian cho hai phía, mà là sau công việc, con người vẫn còn đủ năng lượng để ngủ, chăm sóc bản thân, duy trì các mối quan hệ và sống một đời sống riêng ngoài vai trò nghề nghiệp”, chuyên gia nói.
Trường Anh (tổng hợp)
