Ngoại trưởng Marco Rubio công du Trung Đông nhằm thuyết phục các đối tác ủng hộ thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran. Tuy nhiên, văn bản này đang khiến nhiều đồng minh lo ngại sâu sắc về sự thay đổi cán cân an ninh khu vực.
- Những vụ án mạng liên hoàn vì ghen tuông và thách thức trong việc phòng ngừa bạo lực
- Iran ca ngợi bản ghi nhớ mười bốn điểm cam kết quỹ 300 tỷ USD
- Donald Trump hoãn ký thỏa thuận và nhấn mạnh Iran đang ở thế yếu
Những điểm gây tranh cãi trong hồ sơ an ninh khu vực
Theo lịch trình, ông Rubio sẽ hội đàm với lãnh đạo UAE vào ngày 24/6 trước khi làm việc với các quan chức Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC). Giới quan sát nhận định tâm điểm lo ngại nằm ở việc dự thảo thỏa thuận thiếu vắng các giới hạn đối với chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran. Điều này gây bất ngờ cho các đồng minh vốn luôn coi năng lực tên lửa của Iran là mối đe dọa trực tiếp đến lãnh thổ của họ.
Một số nhà quan sát cho rằng đề xuất thành lập quỹ tái thiết 300 tỷ USD cho Tehran là một “bài toán khó” đối với Washington trong việc thuyết phục đối tác. Các nước láng giềng lo ngại nguồn lực tài chính khổng lồ này có thể được Iran sử dụng để tăng cường năng lực quân sự và gia tăng hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm. Đặc biệt, vai trò kiểm soát eo biển Hormuz của Iran trong tương lai là vấn đề cực kỳ nhạy cảm đối với dòng chảy dầu mỏ.
Cả sáu quốc gia thành viên GCC đều là đồng minh chiến lược, từng hỗ trợ Mỹ ở nhiều mức độ khác nhau trong các cuộc xung đột vừa qua. Việc Washington bất ngờ ký kết bản ghi nhớ bình thường hóa quan hệ đã khiến nhiều nước trong khu vực ngỡ ngàng và cảm thấy bị động. Theo giới phân tích, sự thay đổi này có thể buộc các đối tác phải tính toán lại quan hệ an ninh, gây ảnh hưởng sâu sắc đến chiến lược quân sự của Mỹ.
Cam kết răn đe và tương lai của cấu trúc an ninh Trung Đông
Để trấn an đồng minh, Ngoại trưởng Rubio cần khẳng định lập trường cứng rắn của Tổng thống Donald Trump, người vừa ký thỏa thuận vào tuần trước. Một số chuyên gia nhận định ông Rubio sẽ phải nhắc lại thông điệp rằng Mỹ sẵn sàng quay trở lại các cuộc tập kích quân sự nếu Iran vi phạm cam kết. Đây là nỗ lực nhằm duy trì niềm tin trong bối cảnh nội bộ đảng Cộng hòa vẫn đang có những ý kiến trái chiều.
Hiện nay, UAE, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait và Bahrain đều là nơi đặt các căn cứ quân sự quan trọng, tạo thành xương sống của hệ thống an ninh Mỹ tại khu vực. Bất kỳ sự điều chỉnh nào từ phía các quốc gia này, dù chỉ ở mức độ hạn chế, cũng sẽ tác động trực tiếp đến khả năng triển khai lực lượng của Washington. Do đó, việc giải thích thỏa đáng về các tính toán chiến lược mới trong bản ghi nhớ là nhiệm vụ sống còn.
Dù các nước Vùng Vịnh luôn công khai ủng hộ giải pháp ngoại giao, nhưng những điều khoản cụ thể về kinh tế và quân sự trong thỏa thuận hiện tại vẫn để lại nhiều câu hỏi. Một số nhà phân tích cho rằng kết quả chuyến công du của ông Rubio sẽ là thước đo cho thấy liệu Mỹ có thể duy trì được trật tự cũ hay sẽ phải đối mặt với một cấu trúc an ninh mới đầy biến động.
Minh Tâm (tổng hợp)
