Trước khủng hoảng dân số trầm trọng, Nhật Bản dự kiến miễn toàn bộ chi phí sinh con từ năm 2026, thể hiện nỗ lực mạnh mẽ trong chiến lược khuyến sinh quốc gia.
Dân số Nhật Bản đang giảm nhanh với tốc độ đáng báo động, đẩy nước này vào cuộc khủng hoảng nhân khẩu học nghiêm trọng. Năm 2024, chỉ hơn 720.000 trẻ em được sinh ra – mức thấp kỷ lục trong 125 năm qua, đánh dấu năm thứ 9 liên tiếp tỷ lệ sinh giảm. Hiện người trên 65 tuổi chiếm khoảng 30% dân số, làm gia tăng áp lực kinh tế – xã hội và kìm hãm đà tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai châu Á.
Nhật Bản khuyến sinh bằng chính sách miễn toàn bộ chi phí sinh con
Theo Viện Nghiên cứu Quốc gia về Dân số và An sinh Xã hội, nếu xu hướng này tiếp tục, dân số Nhật Bản (126 triệu người năm 2020) có thể giảm xuống dưới 100 triệu vào năm 2056.
Ngày 14/5, hội đồng chuyên gia của chính phủ Nhật Bản đã thông qua khuyến nghị cải tổ chính sách dân số toàn diện. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi sau đó công bố kế hoạch loại bỏ chi phí tự trả cho các ca sinh tiêu chuẩn, dự kiến thực hiện vào năm tài chính 2026.
Hiện tại, các ca sinh thường không được bảo hiểm y tế quốc gia chi trả. Chính phủ hỗ trợ “trợ cấp sinh con trọn gói” 500.000 yên (khoảng 3.400 USD), song mức này ngày càng thiếu hụt. Báo cáo cho thấy chi phí trung bình một ca sinh thường nửa đầu năm 2024 là 518.000 yên, tăng mạnh so với 417.000 yên năm 2012, trong khi tại Tokyo lên tới 625.000 yên. Gần 45% trường hợp phải chi thêm tiền túi.
Bộ Y tế đang xem xét hai phương án: mở rộng bảo hiểm y tế công để bao gồm sinh thường với mức đồng chi trả bằng 0, hoặc tăng trợ cấp sinh con để bù toàn bộ chi phí tiêu chuẩn.
Nhật Bản khuyến sinh bằng chuỗi trợ cấp và ưu đãi gia đình
Kế hoạch miễn phí sinh con là bước tiếp theo trong chiến lược “vung tiền” khuyến sinh của chính phủ. Hiện mỗi trẻ dưới 3 tuổi được nhận trợ cấp hàng tháng 15.000 yên, trẻ từ 3 tuổi đến hết trung học cơ sở nhận 10.000 yên. Ngoài ra, Nhật Bản còn có chương trình “Hỗ trợ chi phí nhi khoa”, miễn phí khám chữa bệnh cho trẻ dưới 3 tuổi và hỗ trợ tối đa 500 yên mỗi lần khám cho đến khi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Chính phủ cũng cung cấp các dịch vụ miễn phí như lớp học nuôi dạy con, thăm khám y tế tại nhà, cùng kế hoạch mở rộng trợ cấp trẻ em đến 18 tuổi, loại bỏ mức trần thu nhập của cha mẹ, và tăng gấp đôi trợ cấp cho con thứ ba trở đi. Đồng thời, Nhật Bản đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nam giới nghỉ phép chăm con từ 17% năm 2022 lên 80% vào năm 2030.
Khuyến sinh cần giải pháp vượt ra ngoài tiền bạc
Dù đầu tư mạnh, tỷ lệ sinh vẫn không cải thiện. Nhiều chuyên gia cho rằng gốc rễ vấn đề nằm ở các yếu tố xã hội, không chỉ tài chính. Giáo sư Christina L. Davis (Đại học Harvard) nhận định: “Tỷ lệ sinh thấp phản ánh các điều kiện xã hội sâu rộng, liên quan đến thị trường lao động và vai trò làm mẹ.”
Giáo sư Kazuo Yamaguchi (Đại học Chicago) chỉ rõ: “Vấn đề không nằm ở chi phí sinh con, mà là tỷ lệ kết hôn thấp.” Ông cho rằng nhiều phụ nữ ngại kết hôn do bất bình đẳng giới và áp lực công việc. Hơn 50% phụ nữ Nhật là lao động không chính thức, thu nhập thấp và buộc phải nghỉ việc khi lập gia đình. “Một xã hội bình đẳng giới là chìa khóa duy nhất để phục hồi tỷ lệ sinh”, ông nhấn mạnh.
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản dự kiến trình kế hoạch chi tiết về ngân sách và hậu cần vào cuối năm nay. Nếu được thông qua, chính sách miễn phí sinh con sẽ được đưa vào ngân sách quốc gia từ tài khóa 2026.
Theo: VnExpress
