Ankara – Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã kết thúc, sau khi Washington không kích đáp trả các cuộc tấn công tàu thuyền của Tehran quanh eo biển Hormuz.
- Mỹ không kích Iran lần hai sau khi Trump tuyên bố ngừng bắn đã kết thúc
- Iran cáo buộc Mỹ chọn thời điểm tang lễ ông Khamenei để không kích miền nam
- Hiện tượng hiếm gặp xuất hiện trên bầu trời Côn Đảo khiến du khách kinh ngạc
Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, ông Trump nói ông không còn muốn tiếp tục đàm phán với Tehran vào lúc này. Căng thẳng bùng phát sau khi Iran tấn công ba tàu thương mại gần eo biển Hormuz, buộc Mỹ đáp trả bằng các cuộc không kích nhắm vào hệ thống phòng không và trận địa tên lửa của Iran.
Tại Ankara, ông Trump nói thẳng quan điểm của mình khi được hỏi liệu thỏa thuận và bản ghi nhớ giữa hai nước còn hiệu lực hay không. Ông nói: “Đối với tôi, tôi nghĩ nó đã kết thúc, tôi không muốn làm việc với họ nữa”. Ông cho biết sẽ trao đổi thêm với các nhà đàm phán của mình, nhưng gọi việc tiếp tục nói chuyện với Iran là một sự lãng phí thời gian.
Sự leo thang bắt đầu khi Iran phát động các cuộc tấn công vào ba tàu thương mại gần eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch của khu vực. Mỹ đáp trả bằng các cuộc không kích nhắm vào hệ thống phòng không, cơ sở cảng biển, hệ thống giám sát ven biển và các trận địa tên lửa chống hạm của Iran. Tehran sau đó phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain và Kuwait.
Giá dầu phản ứng gần như ngay lập tức sau loạt không kích và tuyên bố của ông Trump. Dầu thô Brent được ghi nhận ở mức gần 78USD/thùng trong các phiên giao dịch sớm, tăng 6% so với trước đó. Mức tăng này cho thấy sự trở lại của tình trạng biến động từng bao trùm thị trường năng lượng trong giai đoạn đầu cuộc chiến.
Cuộc khủng hoảng cũng kéo các nước láng giềng vào vòng ảnh hưởng trực tiếp của xung đột. Qatar đã lên tiếng phản đối gay gắt sau khi một tàu chở khí hóa lỏng của nước này bị tấn công trong khu vực. Bahrain và Kuwait, hai quốc gia có căn cứ quân sự Mỹ vừa hứng chịu đòn tập kích, buộc phải cân nhắc phản ứng riêng của mình.
Tạp chí Newsweek đưa ra năm kịch bản có thể xảy ra nếu thỏa thuận ngừng bắn thực sự sụp đổ hoàn toàn. Kịch bản đầu tiên là một cuộc chiến giới hạn quanh vấn đề tàu thuyền và căn cứ quân sự, nơi hai bên tiếp tục ăn miếng trả miếng nhưng giữ phạm vi hẹp. Kịch bản thứ hai cho rằng tuyên bố cứng rắn của ông Trump chỉ là đòn bẩy gây áp lực, trong khi các kênh đàm phán gián tiếp vẫn có thể được duy trì phía sau hậu trường.
Kịch bản thứ ba, được xem là nguy hiểm nhất, mô tả một chuỗi phản ứng dây chuyền có thể kéo cả khu vực vào một cuộc chiến quy mô lớn hơn nhiều. Kịch bản thứ tư đặt niềm tin vào thị trường dầu mỏ như một lực buộc hai bên phải xuống thang nhanh hơn, vì cả Washington lẫn Tehran đều không muốn gánh chịu hậu quả kinh tế kéo dài. Kịch bản thứ năm nhìn nhận cuộc khủng hoảng như một phép thử lòng trung thành mà ông Trump có thể dùng để kiểm tra các đồng minh NATO và đối tác vùng Vịnh.
Theo phân tích của Newsweek, cả năm kịch bản này không loại trừ lẫn nhau và có thể đan xen trong cùng một chuỗi diễn biến thực tế. Một cuộc xung đột có thể khởi đầu từ những đòn không kích hạn chế, kéo theo nỗ lực ngoại giao mới, làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu và thử thách các liên minh phương Tây. Những ngày tới sẽ cho thấy sự sụp đổ của thỏa thuận ngừng bắn là điểm kết thúc của một giai đoạn tạm lắng, hay là khởi đầu cho một vòng xoáy bất ổn mới tại Trung Đông.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
