Quan hệ Mỹ – Iran: Bài toán khó từ những kho báu uranium bị vùi lấp

Giới quan sát nhận định sự bất đồng về việc thu hồi uranium đang đẩy mối quan hệ Mỹ – Iran vào một giai đoạn mới đầy rủi ro và thiếu ổn định.

Quan hệ Mỹ – Iran những rạn nứt trong niềm tin giữa hai cường quốc

Trong cuộc họp tại Nhà Trắng ngày 11/5, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự thất vọng về tiến trình đàm phán với Iran liên quan đến kho uranium làm giàu. Các nguồn tin cho biết hai bên từng đạt được sự đồng thuận miệng về việc Mỹ sẽ thu hồi số uranium cấp độ cao tại các cơ sở bị không kích từ tháng 6/2025. Tuy nhiên, sự thay đổi thái độ của Iran trong các văn bản chính thức đã khiến Washington coi đây là một hành động bội ước nghiêm trọng.

Giới phân tích cho rằng việc Iran loại bỏ các điều khoản then chốt trong đề xuất thỏa thuận cuối cùng là minh chứng cho sự thiếu ổn định trong lập trường ngoại giao của họ. Ông Trump thẳng thắn chỉ trích việc đối phương không đưa cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân vào văn bản, dù trước đó đã có những tín hiệu tích cực. Sự việc này làm dấy lên những nghi ngại về việc liệu một thỏa thuận bền vững có thể đạt được hay không trong bối cảnh các bên vẫn còn nhiều nghi kỵ.

Bên cạnh các vấn đề về chính trị, khía cạnh kỹ thuật cũng là một thách thức không nhỏ khi các cơ sở hạt nhân của Iran đã bị tàn phá nặng nề. Theo ông Trump, chỉ có Mỹ và Trung Quốc là hai quốc gia có đủ trình độ để thực hiện việc thu hồi uranium an toàn tại các địa điểm này. Việc đề cập đến bên thứ ba như Trung Quốc trong câu chuyện này cho thấy tính quốc tế của vấn đề hạt nhân Iran, không chỉ còn là câu chuyện riêng giữa Washington và Tehran.

Tương lai mờ mịt của lệnh ngừng bắn tại eo biển Hormuz

Tình hình thực địa hiện nay đang đặt lệnh ngừng bắn ký ngày 8/4 vào trạng thái báo động đỏ khi các vụ nổ súng vẫn tiếp tục xảy ra. Ông Trump thừa nhận trạng thái hòa bình hiện tại là vô cùng yếu ớt và có thể đổ vỡ bất cứ lúc nào nếu các bên không kiềm chế. Khu vực eo biển Hormuz một lần nữa trở thành tâm điểm của sự chú ý khi các tàu của cả hai quốc gia vẫn duy trì sự hiện diện quân sự dày đặc và đối đầu nhau.

Một số nhà quan sát cho rằng sự phân hóa trong nội bộ Iran giữa phe ôn hòa và phe cứng rắn đang làm phức tạp hóa các nỗ lực ngoại giao của Mỹ. Tổng thống Mỹ dường như đang đặt kỳ vọng vào phe ôn hòa nhưng cũng không quên chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất từ phía những người muốn chiến đấu đến cùng. Sự không đồng nhất trong bộ máy lãnh đạo Iran khiến việc thực thi bất kỳ cam kết nào cũng trở nên mong manh và dễ bị đảo ngược.

Để đối phó với tình hình, Washington đang cân nhắc việc nối lại “Dự án Tự do” nhằm hộ tống các tàu thương mại đi qua các vùng biển nguy hiểm. Đây là một động thái cho thấy Mỹ có thể sẽ tăng cường hiện diện quân sự để răn đe thay vì chỉ dựa vào các cuộc đàm phán vốn đang bế tắc. Dù Iran khẳng định các yêu cầu của họ là quyền lợi hợp pháp, nhưng sự thiếu hụt các cam kết cụ thể về chương trình hạt nhân vẫn là nút thắt chưa thể tháo gỡ.

Theo: VnExpress