Quan hệ Mỹ – Iran: Cơ hội tại Islamabad và áp lực vùng Vịnh

Mỹ và Iran đứng trước cơ hội đối thoại mới tại Pakistan, tuy nhiên những rạn nứt sâu sắc và hoạt động quân sự tại vùng Vịnh vẫn đe dọa sự ổn định.

Những toan tính chính trị đằng sau lời mời đàm phán

Vòng đàm phán dự kiến vào cuối tháng 5 tại Islamabad được xem là nỗ lực quan trọng của Pakistan và Qatar trong vai trò trung gian hòa giải,. Tehran đã nhận được đề xuất hòa bình mới từ Mỹ, song nội bộ nước này vẫn chia rẽ giữa các luồng quan điểm về thiện chí của đối phương. Trong khi một số quan chức xem xét văn bản thì lãnh đạo Quốc hội Iran lại nghi ngờ đây là bức bình phong cho các kế hoạch tấn công mới.

Từ phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump đang phải cân bằng giữa chính sách đối ngoại cứng rắn và những khó khăn kinh tế trong nước. Giá xăng dầu tăng cao cùng kỳ bầu cử sắp tới buộc ông phải tìm kiếm một lối thoát ngoại giao ít tốn kém hơn. Ông Trump thừa nhận các đối tác đàm phán Iran hiện nay có phần hợp lý, mở ra khả năng cho một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài 30 ngày.

Tuy nhiên, áp lực từ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang khiến lộ trình này trở nên gập ghềnh khi ông cho rằng ngoại giao lúc này là sai lầm. Israel muốn các cuộc tấn công nhắm vào hạ tầng quân sự Iran phải được tiếp tục thay vì bị đình chỉ bởi một thỏa thuận tạm thời. Sự bất đồng giữa các đồng minh thân cận nhất cho thấy Washington đang đứng trước những lựa chọn vô cùng khó khăn tại Trung Đông.

Quan hệ Mỹ – Iran trước thách thức từ eo biển Hormuz

Trên thực địa, Iran đang thực hiện các bước đi quyết liệt nhằm khẳng định chủ quyền tại eo biển Hormuz bằng các quy định hành chính mới. Mọi tàu thuyền hiện nay đều bị buộc phải xin phép cơ quan quản lý của Iran trước khi di chuyển qua vùng biển quan trọng này. Giới phân tích tại Mỹ đánh giá Tehran đang tận dụng thời gian ngừng bắn để buộc các nước khác phải chấp nhận sự kiểm soát của họ đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Mỹ không hề nhượng bộ khi duy trì hiện diện quân sự dày đặc và triển khai thêm vũ khí công nghệ cao tới vùng Vịnh. Các tàu khu trục mang hệ thống laser đã được điều động để sẵn sàng đáp trả bất kỳ hành động khiêu khích nào từ phía Tehran. Vụ kiểm tra tàu chở dầu Celestial Sea gần đây là thông điệp cứng rắn của Washington về việc duy trì lệnh phong tỏa và quyền tự do hàng hải.

Căng thẳng còn gia tăng khi Iran đẩy mạnh việc tái thiết quân đội và đào tạo vũ khí cho lực lượng dự bị cũng như dân thường. Hoạt động sản xuất thiết bị bay không người lái được cho là đã hoạt động trở lại sau thời gian ngắn tạm dừng. Những chuẩn bị quân sự toàn diện này cho thấy dù đàm phán có diễn ra, cả hai phía vẫn đang giữ chặt tay trên cò súng trong một thế trận đối đầu không khoan nhượng.

Theo: Báo Thanh Niên