Quan hệ Mỹ-Iran và nỗ lực ngoại giao cho một thỏa thuận lịch sử mới

Quan hệ Mỹ-Iran đứng trước bước ngoặt khi chính quyền Tổng thống Trump thúc đẩy đàm phán toàn diện, hướng tới việc Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.

Tầm nhìn của chính quyền Trump về quan hệ Mỹ-Iran

Giới quan sát nhận định rằng chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang đặt cược vào một chiến lược ngoại giao trực diện để tháo gỡ nút thắt trong hồ sơ Iran. Phó Tổng thống JD Vance tin rằng các nhà lãnh đạo tại Tehran đang có nhu cầu thực tế trong việc đạt được một thỏa thuận với Mỹ. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng sự ngờ vực kéo dài hàng thập kỷ là rào cản không thể xóa bỏ trong một sớm một chiều.

Tổng thống Trump được cho là không mặn mà với các thỏa thuận mang tính tạm thời hoặc quy mô nhỏ. Ông đang hướng tới một “thỏa thuận lớn”, yêu cầu Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân và ngừng hỗ trợ tài chính cho các lực lượng như Hamas, Hezbollah hay Houthi. Đổi lại, Washington hứa hẹn sẽ mở cửa để kinh tế Iran có thể kết nối lại với thế giới, tạo điều kiện cho sự phát triển của người dân nước này.

Một số nhà phân tích cho rằng nỗ lực này thể hiện mong muốn của ông Trump trong việc tìm kiếm một lối thoát ngoại giao dứt điểm cho cuộc xung đột kéo dài. Bằng cách huy động những cố vấn thân cận nhất vào cuộc, Tổng thống Mỹ đang thể hiện sự quyết tâm cao độ trong việc định hình lại trật tự an ninh tại khu vực Trung Đông thông qua các cuộc đối thoại cấp cao tại quốc gia trung gian Pakistan.

Thách thức từ thực địa và những điểm nghẽn chưa có lời giải

Bất chấp sự lạc quan từ phía Mỹ, những diễn biến trên thực tế tại bàn đàm phán Islamabad lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều. Trong các cuộc thương lượng vừa qua, phái đoàn Iran đã bác bỏ hầu hết các yêu cầu cốt lõi từ phía Washington, đặc biệt là việc làm giàu uranium. Điều này cho thấy Tehran vẫn chưa sẵn sàng đánh đổi hoàn toàn năng lực hạt nhân của mình để lấy các lợi ích kinh tế.

Vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz và việc hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm cũng là những “điểm nóng” khiến cuộc đàm phán rơi vào bế tắc. Iran hiện vẫn giữ quan điểm cứng rắn đối với việc mở cửa hoàn toàn tuyến đường hàng hải huyết mạch này. Các nguồn tin từ cả hai phía đều xác nhận rằng sau các vòng đối thoại lịch sử, một giải pháp lâu dài vẫn còn là mục tiêu khá xa vời do sự khác biệt quá lớn về quan điểm.

Mặc dù ngày 14/4 Tổng thống Trump đã đề cập đến khả năng có những tiến triển mới trong thời gian ngắn sắp tới, nhưng giới chức Mỹ vẫn thận trọng khi nói về các kế hoạch cụ thể. Hiện tại, sự chú ý đang đổ dồn vào vòng đàm phán dự kiến do ông JD Vance dẫn đầu. Kết quả của những nỗ lực này sẽ quyết định liệu khu vực sẽ bước vào một thời kỳ ổn định mới hay tiếp tục đối mặt với những rủi ro xung đột leo thang.

Theo: Báo Dân trí