Quốc gia không có muỗi: Bí ẩn Iceland

Iceland là quốc gia không có muỗi dù các nước láng giềng đầy côn trùng này. Khí hậu khắc nghiệt và địa lý biệt lập lý giải hiện tượng độc đáo này

Quốc gia không có muỗi: Địa lý biệt lập ngăn muỗi xâm nhập

Iceland, quốc đảo biệt lập ở Bắc Đại Tây Dương, nổi tiếng là nơi duy nhất trên thế giới gần như không có muỗi. Trong khi các nước láng giềng như Na Uy, Scotland, hay Greenland là nơi sinh sống của nhiều loài muỗi, Iceland lại vắng bóng côn trùng hút máu này. Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giả thuyết để giải thích hiện tượng độc đáo này.

Iceland cách các nước láng giềng hàng trăm km đường biển, tạo rào chắn tự nhiên ngăn muỗi di chuyển. Khoảng cách địa lý này khiến muỗi khó bay đến đảo. Tuy nhiên, muỗi có thể theo máy bay để xâm nhập. Giáo sư Gisli Mar Gislason từ Đại học Iceland cho biết từng phát hiện muỗi trên chuyến bay từ Greenland đến Iceland.

Chúng thậm chí sống sót hàng giờ trên càng đáp máy bay trong nhiệt độ đóng băng. Dù vậy, muỗi vẫn chưa thể hình thành quần thể ổn định tại Iceland. Các ao hồ và đầm lầy gần sân bay là môi trường lý tưởng để muỗi đẻ trứng. Vậy điều gì ngăn cản chúng?

Quốc gia không có muỗi: Khí hậu khắc nghiệt cản trở vòng đời

Vòng đời muỗi gồm bốn giai đoạn: trứng, ấu trùng, nhộng, và muỗi trưởng thành. Trứng được đẻ trong nước, nở thành ấu trùng, rồi phát triển thành nhộng. Muỗi trưởng thành sau đó chui ra từ nhộng. Theo nhà côn trùng học Robert Jones từ Trường Vệ sinh và Y học Nhiệt đới London, ấu trùng muỗi cần nước lỏng để phát triển.

Ở vùng lạnh như Bắc Cực Canada, muỗi sống sót qua mùa đông bằng cách “ngủ đông” ở giai đoạn trứng. Tại khu vực ấm hơn như Trung Âu, trứng và ấu trùng tồn tại trong nước không đóng băng.

Muỗi trưởng thành ẩn náu trong hang hoặc nơi an toàn

Khí hậu Iceland lại khác biệt. Mùa đông dài và chu kỳ đóng băng – tan băng liên tục vào mùa thu và mùa xuân khiến nước đọng không ổn định. Chu kỳ này phá vỡ sự phát triển của trứng và ấu trùng muỗi. Kết quả, chúng bị tiêu diệt trước khi trưởng thành.

Các hồ địa nhiệt ở Iceland, dù không đóng băng vào mùa đông, lại quá nóng. Thành phần hóa học của nước địa nhiệt cũng không phù hợp cho ấu trùng muỗi phát triển. Đây là lý do chính khiến Iceland trở thành quốc gia không có muỗi.

Biến đổi khí hậu: Mối đe dọa cho trạng thái không muỗi

Tình trạng không muỗi ở Iceland có thể không kéo dài mãi. Biến đổi khí hậu khiến mùa xuân và mùa thu ấm hơn, kéo dài thời gian nước đọng không đóng băng. Điều này tạo điều kiện cho muỗi hình thành quần thể ổn định. Phó giáo sư Jones lo ngại rằng khí hậu ấm lên sẽ thay đổi môi trường Iceland.

Immo Hansen, giáo sư sinh học tại Đại học Bang New Mexico, đồng tình với nhận định này. Ông chỉ ra rằng muỗi nhiệt đới đang mở rộng phạm vi hoạt động lên phía bắc nước Mỹ do mùa đông ấm hơn.
Lịch sử Hawaii là một ví dụ điển hình.

Quần đảo này từng không có muỗi cho đến năm 1826.

Khi các tàu từ châu Âu và Mỹ vô tình mang muỗi đến, chúng nhanh chóng sinh sôi nhờ khí hậu thuận lợi. Nếu muỗi xâm nhập Iceland, nguy cơ các loài mang mầm bệnh như chi Aedes, truyền bệnh sốt xuất huyết hay chikungunya, vẫn thấp.

Những loài này cần khí hậu nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới để phát triển. Nghiên cứu cho thấy Bắc Âu, kể cả vào năm 2080, khó trở thành môi trường lây truyền sốt xuất huyết. Dù vậy, biến đổi khí hậu và giao thông hiện đại vẫn đặt ra nguy cơ tiềm tàng.

Iceland hiện vẫn là quốc gia không có muỗi nhờ địa lý biệt lập và khí hậu khắc nghiệt. Tuy nhiên, với sự thay đổi của môi trường toàn cầu, tương lai của hiện tượng độc đáo này vẫn là dấu hỏi lớn. Các nhà khoa học tiếp tục theo dõi để hiểu rõ hơn về tác động của biến đổi khí hậu đối với hệ sinh thái Iceland.

Nguồn : Vnexpres