Tên lửa Iran: vì sao các cơ sở ngầm không bị xóa sổ hoàn toàn?

Giới phân tích nhận định rằng chiến dịch không kích của Mỹ dù gây thiệt hại lớn nhưng vẫn chưa thể bẻ gãy được trụ cột phòng thủ tên lửa của Iran.

Tên lửa Iran và chiến lược bảo toàn lực lượng trong lòng núi

Theo giới quan sát, chiến dịch ném bom kéo dài 40 ngày của Mỹ và Israel vào các dãy núi quanh thành phố Yazd đã không đạt được mục tiêu xóa sổ hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran. Các báo cáo thực địa từ cư dân Yazd cho thấy tên lửa vẫn tiếp tục được phóng đi ngay cả khi các cuộc không kích đang diễn ra ở cường độ cao nhất. Điều này đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của các loại vũ khí xuyên phá đối với các cơ sở ngầm nằm sâu trong đá granite.

Một số nhà phân tích cho rằng Tehran đã thành công trong việc xây dựng một hệ thống phòng thủ bất đối xứng hiệu quả. Thay vì đối đầu trực diện trên không, Iran tập trung bảo vệ kho tên lửa đạn đạo của mình bên dưới những lớp đá tự nhiên kiên cố. Năng lực này không chỉ giúp họ sống sót qua các đợt tấn công mà còn duy trì khả năng đáp trả liên tục, tạo ra áp lực tâm lý và quân sự đáng kể lên đối phương.

Trong cuộc đấu hỏa lực vừa qua, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chứng minh rằng các căn cứ ngầm có thể bị kiềm chế nhưng khó bị tiêu diệt. Nguồn tin thân cận với giới chức Iran khẳng định các tổ hợp tại Yazd nằm sâu 500m dưới lòng núi vẫn hoạt động bền bỉ. Những nỗ lực của Mỹ nhằm bít kín các lối vào đã nhanh chóng bị lực lượng kỹ thuật tại chỗ vô hiệu hóa thông qua việc sửa chữa thần tốc.

Đánh giá của giới phân tích về khả năng phục hồi hỏa lực

Chuyên gia Sam Lair từ Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến Vũ khí James Martin cho rằng góc nhìn về các “thành phố tên lửa” đã thay đổi sau cuộc xung đột này. Dù tốc độ khai hỏa có thời điểm giảm xuống còn vài chục quả mỗi ngày, nhưng mục tiêu bảo toàn phần lớn lực lượng đã đạt được. Các đánh giá tình báo cho thấy Iran vẫn giữ được 70% kho vũ khí và bệ phóng cơ động so với thời điểm trước xung đột.

Bà Nicole Grajewski, nhà nghiên cứu tại Sciences Po, nhận định tốc độ khôi phục các căn cứ để tiếp tục hoạt động là một yếu tố gây bất ngờ lớn. Việc Iran có thể thực hiện các vụ phóng mới chỉ vài giờ sau khi bị oanh tạc cho thấy sự hiện diện của các mục tiêu nghi binh hoặc năng lực sửa chữa thiết bị phóng cực nhanh. Một số nhà ngoại giao phương Tây tại Tehran cũng đồng tình với nhận định rằng mạng lưới tên lửa này vẫn rất đáng gờm.

Hệ thống căn cứ ngầm này không chỉ giới hạn ở Yazd mà còn trải dài đến các khu vực chiến lược như eo biển Hormuz. Một nguồn tin nhận định rằng nhiều cơ sở thậm chí chưa cần sử dụng tới do các địa điểm khác vẫn vận hành tốt. Kết quả của cuộc đối đầu này dường như đã củng cố quan điểm của Tehran rằng sức mạnh quân sự là yếu tố then chốt bảo đảm an ninh, thay vì các giải pháp ngoại giao đơn thuần.

Đỗ Vân (Tổng hợp)