Dù Iran tuyên bố không tìm kiếm vũ khí hạt nhân, giới quan sát nhận định một thỏa thuận cuối cùng với Mỹ và Israel vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.
- Đàm phán hạt nhân Iran: Mỹ đặt điều kiện về một thỏa thuận tốt
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
- Thỏa thuận Mỹ – Iran: Ông Trump hoãn ký kết để gia tăng sức ép
Động thái từ Tehran và phản ứng của giới quan sát
Vào ngày 24/5, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã đưa ra một tuyên bố gây chú ý khi khẳng định Iran không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Giới phân tích cho rằng đây là bước đi chiến lược nhằm giảm bớt áp lực kinh tế và ngoại giao mà Tehran đang phải gánh chịu. Ông Pezeshkian nhấn mạnh cam kết về sự ổn định khu vực, đồng thời cáo buộc phía Israel là bên hưởng lợi từ sự bất ổn. Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh các báo cáo cho thấy Iran và Mỹ đang ở rất gần một thỏa thuận chung.
Tehran vẫn khẳng định quyền phát triển công nghệ hạt nhân cho các mục đích dân sự như năng lượng và y tế theo quy định của NPT. Tuy nhiên, một số nhà quan sát lưu ý rằng sự nghi kỵ giữa Iran và phương Tây vẫn còn sâu sắc. Mỹ và các đồng minh liên tục bày tỏ lo ngại về khả năng kỹ thuật của Iran trong việc sản xuất vũ khí. Bất chấp những lời khẳng định từ Tehran, các bên liên quan vẫn đang tìm kiếm những bằng chứng thực tế và có thể kiểm chứng được thay vì chỉ dựa vào những tuyên bố chính trị.
Vào ngày 23/5, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian đang đi đến hồi kết. Bản ghi nhớ 14 điểm đang được soạn thảo chủ yếu tập trung vào việc chấm dứt các cuộc xung đột trực tiếp. Một chi tiết quan trọng là vấn đề hạt nhân có thể sẽ được tách riêng để thảo luận ở giai đoạn sau. Điều này cho thấy sự phức tạp của vấn đề, khi các bên ưu tiên xử lý những xung đột quân sự cấp bách hơn trước khi chạm tới cốt lõi của chương trình hạt nhân.
Thỏa thuận hạt nhân Iran những yêu cầu từ Washington và Tel Aviv
Phía Mỹ vẫn duy trì một thái độ điềm tĩnh và không có ý định nhượng bộ sớm. Tổng thống Donald Trump vào ngày 24/5 khẳng định các cuộc đàm phán đang diễn ra có trật tự nhưng không được phép vội vàng. Ông nhấn mạnh rằng thời gian đang ủng hộ Mỹ và lệnh phong tỏa các cảng của Iran từ ngày 13/4 sẽ được giữ nguyên. Ngoại trưởng Marco Rubio cũng đồng tình khi cho rằng một thỏa thuận hạt nhân không thể được chốt lại chỉ trong vài ngày dựa trên các ý tưởng chưa định hình rõ ràng.
Israel, một nhân vật quan trọng trong bàn cờ này, đã đưa ra những điều kiện tiên quyết rất khắt khe. Thủ tướng Benjamin Netanyahu ngày 24/5 tuyên bố bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc tháo dỡ hoàn toàn các cơ sở làm giàu uranium. Israel muốn đảm bảo rằng không còn bất kỳ vật liệu hạt nhân nào được lưu giữ trên lãnh thổ Iran. Quan điểm này nhận được sự ủng hộ từ Tổng thống Mỹ, người đã tái khẳng định quyền tự vệ của Israel trên mọi mặt trận, đặc biệt là đối với các đe dọa từ phía Lebanon.
Cuộc xung đột bắt nguồn từ chuỗi sự kiện ngày 28/02 đã đẩy khu vực vào tình trạng báo động đỏ. Việc Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công đã gây ra những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng cho chính họ. Do đó, thỏa thuận gia hạn ngừng bắn 60 ngày và mở lại eo biển này là điều mà Tehran đang rất mong đợi. Dẫu vậy, khoảng cách giữa các tuyên bố ngoại giao và các hành động thực tế tại hiện trường vẫn là một dấu hỏi lớn đối với giới quan sát quốc tế.
Theo: Báo Thanh Niên
