Thỏa thuận Iran – Mỹ dù đã được ký kết trực tuyến nhưng cuộc gặp tại Thụy Sĩ bị hủy bỏ vào phút chót do lo ngại xung đột lan rộng tại khu vực Li Băng.
- Thỏa thuận Mỹ-Iran: Bước ngoặt chấm dứt xung đột tại Trung Đông
- Nghệ An: Truy tìm nguyên nhân dòng nước lạ gây cá chết tại đập Ba Tru
- Thái Thị Hoàng Oanh: Bị bắt sau khi trốn thi hành án tù vì lừa đảo
Trở ngại từ chiến trường Li Băng và yêu cầu của Iran
Cuộc gặp trực tiếp giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 đã bị đình chỉ đột ngột vào giờ chót. Lý do chính được xác định là do tình hình chiến sự tái diễn giữa Israel và lực lượng Hezbollah, lực lượng nhận được sự hậu thuẫn từ Tehran. Bộ Ngoại giao Iran hiện đang phối hợp với các bên trung gian để tìm kiếm thời điểm thích hợp nhằm tổ chức lại vòng đàm phán kỹ thuật này.
Đại diện ngoại giao Tehran cho rằng áp lực đàm phán trực tiếp đã giảm bớt sau khi hai bên hoàn tất việc ký kết văn bản ghi nhớ qua mạng. Tuy nhiên, tương lai của thỏa thuận hòa bình này phụ thuộc hoàn toàn vào việc thực thi các cam kết cụ thể trong bản kế hoạch 14 điểm. Iran tuyên bố sẽ không tiến hành các bước tiếp theo nếu những điều kiện cơ bản chưa được phía Washington đáp ứng đầy đủ.
Các yêu cầu từ phía Iran bao gồm việc Mỹ phải thực hiện trách nhiệm chấm dứt chiến tranh tại Li Băng và dỡ bỏ phong tỏa cảng biển. Bên cạnh đó, Tehran đòi hỏi quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz cho các tàu thuyền mà không phải chi trả bất kỳ khoản phí nào. Việc xóa bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế và hoàn trả các khoản tài sản đang bị phong tỏa cũng là những nội dung mấu chốt được đưa ra.
Thỏa thuận Iran – Mỹ và tương lai chương trình hạt nhân
Về vấn đề hạt nhân, phía Iran bác bỏ các báo cáo cho rằng họ đã mở cửa toàn bộ các cơ sở cho quốc tế kiểm tra. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chỉ được phép tiếp cận và giám sát những địa điểm như nhà máy Bushehr ở miền Nam. Những khu vực nhạy cảm từng là mục tiêu tấn công của Mỹ và Israel sẽ nằm ngoài phạm vi giám sát của các thanh sát viên.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi tuyên bố Mỹ phải thực hiện cam kết chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận để duy trì tính hiệu lực của thỏa thuận. Ông khẳng định phía Iran sẽ theo dõi sát sao mọi động thái của Washington đối với các điều khoản trong bản ghi nhớ đã ký kết. Mọi hành vi đơn phương vi phạm từ phía Mỹ sẽ phải đối mặt với những phản ứng và hậu quả tiêu cực từ Tehran.
Chính phủ Mỹ giải thích sự vắng mặt của Phó Tổng thống JD Vance tại Thụy Sĩ là do các vướng mắc chưa được giải quyết về khâu tổ chức. Bản thỏa thuận quan trọng này vốn được hoàn thiện từ ngày 14/6 nhờ vai trò cầu nối tích cực của Pakistan cùng các quốc gia lân cận. Dù đàm phán trực tiếp bị trì hoãn, khung pháp lý chung của thỏa thuận vẫn được hai bên công nhận là có giá trị tức thời.
Vũ Phượng (tổng hợp)
