Thuế nhập khẩu Mỹ mới 10% vừa có hiệu lực đã gây xáo trộn khi mức thuế thực tế giảm, khiến các đối tác thương mại phải tính toán lại chiến lược.
Nghịch lý giảm thuế sau sắc lệnh tăng thuế nhập khẩu Mỹ
Bắt đầu từ ngày 24/2, Mỹ chính thức áp dụng mức thuế bổ sung 10% lên hàng hóa nhập khẩu, tạo ra một làn sóng chấn động trong thương mại quốc tế. Tuy nhiên, một nghịch lý đã xuất hiện khi dữ liệu thực tế cho thấy thuế nhập khẩu hiệu dụng lại giảm xuống còn 11,6%. Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đối với Đạo luật IEEPA đã vô hiệu hóa các mức thuế trừng phạt cũ, dẫn đến kết quả bất ngờ này.
Sự sụt giảm thuế trung bình này không đồng nghĩa với việc Mỹ nới lỏng chính sách bảo hộ. Thực chất, đây là kết quả của việc thay thế các cơ sở pháp lý cũ vốn bị tòa án coi là quá quyền năng và không phù hợp. Mức thuế 10% mới theo Điều 122 được kỳ vọng sẽ tạo ra một khuôn khổ pháp lý vững chắc hơn cho chính quyền trong việc kiểm soát dòng chảy hàng hóa vào nội địa.
Dù vậy, niềm vui của các doanh nghiệp xuất khẩu có thể chỉ là ngắn hạn. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng sự bất ổn về pháp lý có thể gây ra những hệ lụy khó lường cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc mức thuế thực tế giảm không đồng nghĩa với việc giá cả tiêu dùng sẽ hạ nhiệt ngay lập tức, bởi các doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với rủi ro từ những chính sách thay đổi đột ngột.
Những bên hưởng lợi từ sự thay đổi thuế nhập khẩu Mỹ mới
Các quốc gia từng là mục tiêu của những đòn trừng phạt thuế nặng nề như Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ đang ghi nhận lợi thế lớn. Trung Quốc thấy mức thuế trung bình giảm mạnh từ 36,8% xuống còn 26,9%, trong khi Brazil cũng thoát khỏi mức thuế 50% ở một số mặt hàng. Điều này mở ra cơ hội cho hàng hóa từ các nước này thâm nhập thị trường Mỹ với chi phí thấp hơn trước.
Với Ấn Độ, phán quyết của tòa án đã giúp quốc gia này loại bỏ được gánh nặng từ các mức thuế trừng phạt cũ. Hiện tại, hàng hóa Ấn Độ chỉ chịu thuế dưới 14%, giúp cải thiện đáng kể vị thế cạnh tranh. Các nhà kinh tế gọi đây là một sự giải tỏa tạm thời cho các nền kinh tế đang phát triển vốn đã chịu nhiều áp lực từ các rào cản thương mại của Mỹ.
Ngược lại, một số đồng minh của Mỹ như Anh, Italy và Nhật Bản lại bày tỏ sự lo ngại về tính ổn định của các thỏa thuận đã ký. Họ đang yêu cầu Washington phải đưa ra những cam kết cụ thể để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp trong cơ chế thuế mới. Sự phân hóa giữa các nhóm quốc gia đang tạo nên một bức tranh thương mại đầy màu sắc nhưng cũng không kém phần căng thẳng.
Tương lai mịt mờ của các cam kết thuế nhập khẩu Mỹ song phương
Các thỏa thuận thương mại song phương mà Mỹ đã ký kết đang đứng trước nguy cơ bị vô hiệu hóa do mất nền tảng pháp lý. Khi thuế dựa trên IEEPA bị bãi bỏ, các cam kết về mức thuế ưu đãi cũng tự động mất đi giá trị thực thi. Điều này buộc chính quyền Mỹ phải tiến hành các thủ tục pháp lý mới hoặc đàm phán lại từ đầu để duy trì tính nhất quán của các hiệp định.
Chính tình thế này đã tạo ra một thế trận đàm phán mới, nơi các đối tác như Ấn Độ có thêm dư địa để đòi hỏi những điều kiện tốt hơn. Trong khi đó, Liên minh Châu Âu đã chọn giải pháp trì hoãn các cuộc bỏ phiếu quan trọng để chờ đợi sự minh bạch từ phía Washington. Sự hoài nghi về việc tuân thủ các thỏa thuận cũ đang bao trùm lên các cuộc tiếp xúc ngoại giao giữa Mỹ và các đối tác lớn.
Để duy trì quyền kiểm soát, chính quyền của ông Trump đang ráo riết triển khai các cuộc điều tra mới theo Điều 232 và 301. Các lĩnh vực như công nghệ số, dược phẩm và năng lượng tái tạo đang nằm trong tầm ngắm của các biện pháp bảo hộ mới. Cuộc chiến thương mại của Mỹ dường như đang chuyển sang một giai đoạn mới, tinh vi hơn và dựa trên những nền tảng pháp lý vững chắc hơn.
Theo: VnExpress
