WASHINGTON – Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham đột ngột qua đời tối 11/7, để lại ghế trống tại Thượng viện vào thời điểm đảng Cộng hòa đang đối mặt hàng loạt sức ép lập pháp.
- Hải Phòng nâng mức quà cho người có công và người cao tuổi
- Nhân viên ngân hàng ở Quảng Trị lừa đảo hơn 29 tỷ đồng của người dân
- Ông Trump đổi chuyên cơ về nước giữa lo ngại an ninh sau hội nghị NATO
Graham, 71 tuổi, đại diện bang Nam Carolina tại Thượng viện từ năm 2002, ra đi vì rách động mạch chủ. Sự vắng mặt của ông thu hẹp thế đa số của đảng Cộng hòa xuống còn 52-47, đúng lúc nhiều dự luật quan trọng cần được thông qua trong mùa hè này.
“Thượng nghị sĩ Graham sẽ để lại khoảng trống khó ai có thể khỏa lấp tại Thượng viện. Điều này sẽ ảnh hưởng đến mọi thứ”, thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee nói.
Nhiều nhà lập pháp ở cả hai đảng nhận định Graham không dễ thay thế. Ông là người thường dàn xếp các thỏa thuận lưỡng đảng về chi tiêu quân sự và chính sách đối ngoại, đồng thời là một trong những đồng minh thân cận nhất của Tổng thống Donald Trump.
Tuần tới, Thượng viện dự kiến xem xét đề cử Todd Blanche vào ghế Bộ trưởng Tư pháp, với buổi điều trần phê chuẩn trước Ủy ban Tư pháp vào ngày 15/7. Việc thiếu một ghế khiến con đường phê chuẩn Blanche thêm khó, khi phe Dân chủ được dự đoán sẽ phản đối mạnh.
Hầu hết dự luật tại Thượng viện cần ít nhất 60 phiếu để vượt qua quy định filibuster – cho phép nghị sĩ tranh luận không giới hạn thời gian, đồng nghĩa trì hoãn bỏ phiếu vô thời hạn. Điều đó buộc đảng Cộng hòa phải tìm thêm phiếu từ phía Dân chủ.
Trước khi mất, Graham giữ chức Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện và từng dẫn dắt hai dự luật lớn của đảng Cộng hòa được thông qua vào năm 2025 và 2026. Dự luật đầu tiên – mà ông Trump gọi là “to, đẹp” – gia hạn các khoản cắt giảm thuế và phân bổ hàng trăm tỷ USD cho quốc phòng lẫn thực thi chính sách nhập cư. Dự luật thứ hai duy trì mức chi cao hơn cho lực lượng thực thi nhập cư trong phần còn lại của nhiệm kỳ Trump.
Một số nghị sĩ Cộng hòa đang tính đến dự luật thứ ba, có thể bao gồm tăng chi quốc phòng, cắt giảm an sinh xã hội và tiếp tục giảm thuế. Graham ủng hộ hướng này, nhưng nội bộ đảng vẫn chưa đồng thuận về việc có xúc tiến hay không.
Graham cũng từng công bố một thỏa thuận lưỡng đảng nhằm thúc đẩy các lệnh trừng phạt Nga vốn bị trì hoãn, với mục tiêu tạo áp lực buộc Moskva chấm dứt chiến tranh ở Ukraine. Nỗ lực này nhiều khả năng bị bỏ dở sau cái chết của ông.
Ông là đồng minh kiên định của Ukraine và có mặt tại Kiev ngày 10/7 để gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky – một ngày trước khi qua đời. Thượng nghị sĩ Dân chủ Dick Durbin cho biết tại hội nghị thượng đỉnh NATO gần đây, Graham đã trực tiếp “thuyết phục từng thượng nghị sĩ về chiến lược nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine”.
Theo luật Nam Carolina, Thống đốc Cộng hòa Henry McMaster có quyền bổ nhiệm ngay người thay thế để hoàn thành phần còn lại trong nhiệm kỳ của Graham, dự kiến đến tháng 01/2027. Khi ghế được lấp đầy, đảng Cộng hòa sẽ khôi phục thế đa số 53-47, dù thượng nghị sĩ Mitch McConnell hiện chưa thể tham gia bỏ phiếu vì lý do sức khỏe.
Sau đó, bang sẽ tổ chức bầu cử sơ bộ để chọn ứng viên thay Graham trong cuộc bầu cử tháng 11. Trước khi mất, ông được đánh giá là ứng viên nặng ký trước đối thủ Dân chủ Annie Andrews.
Văn phòng Thống đốc Nam Carolina từ chối bình luận về các bước tiếp theo, cho biết ưu tiên trước mắt là tưởng niệm cố thượng nghị sĩ. Theo các nguồn am hiểu vấn đề, những cái tên được nhắc đến cho vị trí bổ nhiệm tạm thời hoặc đã bày tỏ ý định tranh cử gồm hạ nghị sĩ Russell Fry, Nancy Mace, Ralph Norman và Phó thống đốc Pamela Evette.
Lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện được cho là không muốn các hạ nghị sĩ rời ghế trước khi nhiệm kỳ kết thúc, do đảng đang nắm đa số sít sao. Thượng nghị sĩ Mike Lee cho biết đảng đã có kế hoạch thay thế Graham và “tôi chắc chắn chúng sẽ được triển khai trong thời gian tới”.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Meet the Press của NBC, Tổng thống Trump nói ông đã có người phù hợp, nhưng không tiết lộ tên. “Tôi không muốn nói về bất kỳ ai, nhưng tôi có một người thực sự giỏi”, ông nói.
Lê Toan (tổng hợp)
