Tiêm kích tàng hình Su-75 của Nga “chiếu tướng” F-35 Mỹ

Tiêm kích Su-75 được Nga giới thiệu tại Dubai Airshow 2025 với chi phí thấp và công nghệ tàng hình, hướng đến các quốc gia khó tiếp cận F-35 Mỹ

Su-75 Checkmate: Thiết kế, tính năng và định hướng phát triển

Tại Dubai Airshow 2025 và nhiều sự kiện quân sự quốc tế, Nga tích cực trưng bày tiêm kích tàng hình thế hệ năm một động cơ Su-75 Checkmate. Mẫu máy bay này được phát triển như phương án thay thế chi phí thấp cho các chiến đấu cơ hạng trung và hạng nặng hai động cơ hiện đại, phù hợp với quốc gia có ngân sách quốc phòng hạn chế tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.

Theo Rostec, chương trình phát triển Su-75 đã bước vào giai đoạn hoàn thiện nguyên mẫu đầu tiên và quá trình chuẩn bị đang diễn ra. Checkmate là tiêm kích tàng hình thứ hai của Nga sau Su-57, thừa hưởng nhiều công nghệ từ đàn anh, đặc biệt là động cơ, hệ thống điện tử hàng không và tổ hợp hỗ trợ phi công ePilot. Tổng giám đốc Sergey Chemezov cho biết thị trường trọng điểm của Su-75 là Trung Đông, châu Á và Mỹ Latinh.

Theo công bố kỹ thuật, Su-75 có tầm bay 2.900 km không cần thùng nhiên liệu phụ, tốc độ tối đa Mach 1,8, tải trọng vũ khí 7,4 tấn. Giá bán dự kiến 25–30 triệu USD mỗi chiếc, thấp hơn nhiều so với F-35 của Mỹ với đơn giá hơn 100 triệu USD. Máy bay có khả năng đồng thời tấn công 6 mục tiêu, tích hợp tên lửa R-77, R-74M, Kh-38, Kh-59MK2, Kh-35E và bom dẫn đường.

Công nghệ động cơ và hệ thống cảm biến

Su-75 được trang bị động cơ AL-41F1S và trong tương lai sẽ sử dụng “Sản phẩm 30” (AL-51F) với lực đẩy 15–18 tấn. Radar AESA Zhuk-MAE có khả năng chống nhiễu, phát hiện mục tiêu tàng hình ở 180–200 km, trong khi tổ hợp quang điện OLS-50M cung cấp lợi thế tác chiến trong cận chiến. Máy bay có thể hoạt động độc lập hoặc liên kết dữ liệu hai chiều với Su-57.

Lộ trình phát triển và đánh giá từ phương Tây

Theo Phó Thủ tướng Nga Denis Manturov, nguyên mẫu đầu tiên của Su-75 sẽ hoàn thành cuối năm 2025, chuyến bay thử diễn ra năm 2026 và sản xuất hàng loạt có thể bắt đầu từ năm 2027. Giới phân tích phương Tây đánh giá tốc độ phát triển của Checkmate là đáng ngạc nhiên. Binkov’s Battlegrounds cho rằng Su-75 có thể trở thành “kế nhiệm MiG-21” nếu đạt hiệu suất kỳ vọng. David Axe (Forbes) mô tả nó là “loài chim đa nhiệm bay cao”. The Drive đánh giá cao kích thước nhỏ gọn, còn chuyên gia Joseph Trevithick cho biết thiết kế Su-75 đã thay đổi đáng kể so với mô hình năm 2021, từ cánh, đuôi, mũi đến vòm buồng lái răng cưa. Ông nhận định dự án, bao gồm kế hoạch cho biến thể có người lái và không người lái, là hứa hẹn.

Trevithick nhấn mạnh rằng dù tiến độ nhanh, việc đưa Su-75 vào sản xuất quy mô lớn vẫn cần thêm thời gian. Ông ví von: “Một đứa trẻ có thể chào đời trong 9 tháng, nhưng một chiếc máy bay thì mất nhiều thời gian hơn”.

Thị trường xuất khẩu và khoảng trống mà Su-75 hướng tới

Chuyên gia Richard Aboulafia trao đổi với Breaking Defense rằng Su-75 là lựa chọn sáng giá cho các quốc gia khó tiếp cận F-35 nhờ chi phí vừa phải và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ chiến thuật. Trong các video quảng bá, nhà thiết kế Nga đã hướng rõ ràng đến những nước có ngân sách quân sự hạn chế, nơi các mẫu tiêm kích một động cơ cấp trung như MiG-21 hay Su-22 đã ngừng hoạt động, trong khi các lựa chọn thay thế từ Thổ Nhĩ Kỳ hay Hàn Quốc chưa đạt kỳ vọng.

F-16 Fighting Falcon – mẫu một động cơ phổ biến của Mỹ – có giá không dưới 60 triệu USD và cao hơn ở cấu hình thế hệ 4+. Điều này khiến nhu cầu về máy bay chiến đấu chi phí thấp trở nên lớn hơn. Su-75 xuất hiện đúng thời điểm để lấp khoảng trống mà MiG-21 và Su-22 để lại tại nhiều nước đang phát triển.

Năm 2023, Nigeria từng bày tỏ sự quan tâm đến việc mua tiêm kích Nga, bao gồm Su-75. Các thị trường tiềm năng khác gồm Algeria, Ai Cập cùng một số quốc gia ở châu Á và Trung Đông. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025 vẫn chưa có hợp đồng xuất khẩu nào được ký.

Dù vậy, mẫu Su-57 – tiền nhiệm của Su-75 – đã có khách hàng đầu tiên. Giám đốc UAC Vadim Badekha cho biết một “đối tác nước ngoài” đã tiếp nhận Su-57 và đưa vào trực chiến, dù không nêu rõ quốc gia. Tháng 2/2025, truyền thông Algeria đưa tin phi công nước này đang được huấn luyện tại Nga để vận hành Su-57.

Cạnh tranh trực tiếp với F-35 và những thách thức còn lại

Su-75 được xem là đối thủ đáng chú ý của F-35 Mỹ. Cả hai đều là tiêm kích tàng hình, nhưng theo công bố, radar AESA của Su-75 có tầm bao phủ rộng hơn, cho phép phát hiện đối thủ trước và giành thế chủ động. Tuy nhiên, F-35 cũng gặp nhiều vấn đề tồn đọng. Tướng Mỹ Clint Hinote cho biết việc đưa F-35A vào mô phỏng xung đột tầm cao là “không có giá trị” vì máy bay cần cải tiến để đối đầu đối thủ ngang tầm. Ông cũng nhấn mạnh tầm bay hạn chế của F-35 so với F-15, J-20 và J-16.

Nhiều báo cáo chỉ ra rằng F-35 dù hoạt động từ 2014 vẫn chưa sẵn sàng cho xung đột cường độ cao. Tính đến 7/8/2021, có 41 chiếc phải dừng hoạt động để sửa chữa động cơ.

Dù đối thủ chính gặp khó khăn, Su-75 vẫn chỉ mới ở dạng nguyên mẫu và chưa cất cánh. Việc chứng minh năng lực thực tế sẽ quyết định liệu Su-75 có đáp ứng kỳ vọng và trở thành lựa chọn mới cho thị trường tiêm kích thế hệ 5 hay không. Chỉ khi hoàn tất thử nghiệm và sản xuất, Checkmate mới có thể cạnh tranh trực tiếp với F-35 trong thực chiến và xuất khẩu.

Theo: Dân Trí