Một nghiên cứu mới về các đầu mũi tên tại Nam Phi cho thấy con người đã biết dùng chất độc để săn bắt từ 60.000 năm trước, sớm hơn nhiều so với dự đoán.
Vũ khí tẩm độc và dấu ấn lịch sử 60.000 năm
Cuộc khai quật tại một hang động ở Nam Phi đã mang lại một phát hiện chấn động: những đầu mũi tên tẩm độc có niên đại 60.000 năm. Đây là bằng chứng vật chất trực tiếp về kỹ thuật săn bắn tinh vi của người tiền sử, xuất hiện sớm hơn hàng chục nghìn năm so với các ghi chép trước đó. Các nhà khoa học đã tìm thấy 5 mũi tên thạch anh vẫn còn lưu giữ dấu vết của các chất độc thực vật.
Trước đây, giới khảo cổ thường cho rằng con người chỉ mới biết dùng độc trong săn bắn khoảng 10.000 năm trở lại đây. Các bằng chứng lâu đời hơn thường chỉ dừng lại ở mức suy đoán do các hợp chất hữu cơ dễ dàng bị thời gian xóa sạch. Tuy nhiên, địa điểm Umhlatuzana với điều kiện bảo quản đặc thù đã trở thành một “kho báu” lưu giữ nguyên vẹn các di sản hóa học này.
Dự án nghiên cứu đã tập trung phân tích bề mặt của 10 hiện vật thạch anh vốn được tìm thấy từ nhiều thập kỷ trước. Thay vì chỉ nghiên cứu chất keo dính như các cuộc khảo sát tiền nhiệm, nhóm chuyên gia đã đi sâu vào các lớp vi lượng trên bề mặt. Kết quả đã xác nhận sự hiện diện của độc tố, minh chứng cho một cuộc cách mạng trong công nghệ săn bắn cổ xưa.
Vũ khí tẩm độc minh chứng cho trí thông minh vượt trội
Việc chế tạo thành công những mũi tên tẩm độc không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là bằng chứng của tri thức sinh học. Người săn bắn hái lượm thời kỳ này đã sở hữu sự hiểu biết đáng kinh ngạc về thế giới thực vật xung quanh. Họ không chỉ hái lượm để ăn mà còn nghiên cứu các đặc tính hóa học của cây cỏ để biến chúng thành công cụ sinh tồn hữu hiệu.
Theo Giáo sư Sven Isaksson, đây là sự khai thác có chủ đích các đặc tính sinh hóa thực vật, cho thấy kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ. Thay vì dựa hoàn toàn vào sức mạnh cơ bắp để đuổi theo con mồi, người cổ đại đã biết dùng “trí tuệ hóa học”. Chất độc làm con mồi suy yếu dần, giúp giảm bớt rủi ro và tiêu tốn ít năng lượng hơn cho những thợ săn.
Khám phá này cũng làm sáng tỏ khả năng tư duy trừu tượng và lập kế hoạch dài hạn của tổ tiên chúng ta. Do chất độc không giết chết con mồi ngay lập tức, thợ săn phải kiên nhẫn chờ đợi và hiểu rõ quá trình tác động của độc tố. Điều này phản ánh một bộ não đã phát triển đủ để nắm bắt các quy luật tự nhiên và vận hành chúng theo ý muốn.
Giải mã độc dược từ loài cây củ độc vùng Nam Phi
Các chất độc tìm thấy trên mũi tên, bao gồm buphandrine, được xác định là chiết xuất từ loài cây Boophone disticha. Loài cây này, còn được gọi là “củ độc”, hiện vẫn mọc phổ biến ở gần khu vực hang Umhlatuzana. Điều này chứng tỏ người tiền sử đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có trong bán kính hẹp để phục vụ nhu cầu đời sống.
Điểm đáng chú ý là các mũi tên tại Umhlatuzana chỉ chứa một loại thuốc độc đơn giản, chưa có sự pha trộn phức tạp. So với các mẫu vật 7.000 năm tuổi tại hang Kruger, vốn có công thức tinh vi hơn, phát hiện này đại diện cho giai đoạn sơ khai của công nghệ hóa học. Dù vậy, hiệu quả của nó trong việc làm mệt mỏi con mồi là điều không thể phủ nhận.
Những bước đi tiếp theo của nhóm nghiên cứu sẽ tập trung vào việc tìm hiểu tính liên tục của kỹ thuật này qua các thời kỳ. Các chuyên gia hy vọng việc phân tích thêm các tầng địa chất khác sẽ cho thấy bức tranh toàn cảnh về sự phát triển của loài người. Hang Umhlatuzana vẫn tiếp tục là tâm điểm thu hút sự chú ý của giới khoa học toàn cầu trong việc giải mã quá khứ.
Theo: Báo Dân trí
