Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tái áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển Iran và sẽ thu phí bảo vệ bằng 20% giá trị hàng hóa đối với tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz.
- Lốc xoáy quét xã Khánh Bình, bé 11 tuổi bị hất văng nhiều mét
- Người đàn ông tử vong dưới kênh Bắc sau nhiều giờ tìm kiếm
- Sau hai biến cố pháp lý, Quốc Cường Gia Lai đối mặt phép thử mới
Ông Trump đưa ra tuyên bố này trên mạng xã hội Truth Social ngày 13/7, giữa lúc căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran tại khu vực vịnh Ba Tư tiếp tục leo thang trong nhiều ngày qua. Động thái diễn ra sau khi bản ghi nhớ 14 điểm mà hai nước ký kết hồi giữa tháng 6 rơi vào bế tắc, do các bên bất đồng về cách diễn giải điều khoản liên quan đến quyền tự do đi lại qua eo biển này.
Trump khẳng định eo biển Hormuz vẫn sẽ mở cửa bất kể Iran có chấp thuận hay không, đồng thời làm rõ mục tiêu của lệnh phong tỏa vừa được khôi phục. “Eo biển Hormuz đã mở và vẫn sẽ được mở dù Iran có đồng ý hay không. Chúng tôi đang khôi phục lệnh phong tỏa Iran, được gọi như vậy vì nó chỉ ngăn cản tàu hoặc bên mua hàng của Iran ra vào cảng biển nước này. Tất cả quốc gia khác sẽ được sử dụng eo biển một cách công bằng và tự do”, ông viết trên Truth Social.
Ông tuyên bố nước Mỹ từ nay sẽ đóng vai trò “người bảo vệ Hormuz” đối với các tàu thương mại di chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này. Mỹ sẽ thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của mỗi tàu đi qua eo biển, được ông Trump giải thích là chi phí cần thiết để duy trì an ninh và an toàn hàng hải tại khu vực. “Tiến trình này sẽ bắt đầu ngay lập tức”, Tổng thống Mỹ cho biết thêm.
Bản ghi nhớ mà Washington và Tehran ký kết hồi giữa tháng 6 gồm 14 điểm, trong đó điều khoản thứ năm quy định Iran phải tạo điều kiện để tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư và biển Oman trong thời hạn 60 ngày. Đổi lại, phía Mỹ cam kết dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran và miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của nước này.
Do văn bản không quy định cụ thể phương thức triển khai, hai bên đưa ra cách diễn giải khác nhau về nội dung điều khoản then chốt này. Iran cho rằng nước này giữ vai trò chủ đạo trong việc điều phối hoạt động của tàu bè qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ xem điều khoản đó là cơ sở pháp lý để khôi phục quyền tự do đi lại tại khu vực.
Căng thẳng tại khu vực này bắt đầu leo thang từ ngày 25/6, khi tàu hàng Ever Lovely bị tấn công trong lúc di chuyển gần bờ biển Oman, một sự việc mà Washington quy trách nhiệm cho Tehran. Đáp lại cáo buộc đó, quân đội Mỹ đã không kích nhiều mục tiêu ven biển Iran vào ngày 26/6, trong khi phía Iran phản ứng bằng cách tập kích các vị trí quân sự của Mỹ trong khu vực.
Vòng xoáy tấn công và trả đũa lặp lại nhiều lần trong những ngày sau đó đã khiến thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên suy yếu đáng kể. Đến nay, giới chức Mỹ chưa công bố cách thức hải quân nước này sẽ thực thi lệnh phong tỏa vừa được tái áp đặt, còn phía Iran vẫn chưa đưa ra bất kỳ phản hồi nào trước tuyên bố của Tổng thống Trump.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
