Washington, ngày 10/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hải quân Mỹ đang kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi Iran khẳng định chưa mở lại tuyến hàng hải này nếu Washington chưa đáp ứng các điều kiện của Tehran.
- Trưởng ban quản lý chung cư bị bắt sau vụ bán trái phép nhà tái định cư
- Gần 17 tấn thực phẩm bị chặn, đường dây phía sau vẫn ẩn
- Zelensky nói Nga sắp tiếp nhận tới 50.000 lính Triều Tiên
Phát biểu tại Phòng Bầu dục ngày 10/8 (giờ Washington), ông Trump nói: “Nó đã mở rồi. Nhìn xem, đơn vị duy nhất kiểm soát eo biển Hormuz lúc này là Hải quân Mỹ”, đồng thời cho biết Iran vẫn “thỉnh thoảng thả một quả mìn”. Trái lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei một ngày trước khẳng định Tehran chưa mở lại Hormuz cho đến khi Mỹ dỡ phong tỏa hải quân, gỡ trừng phạt kinh tế và trả lại tài sản bị đóng băng.
Xung đột Mỹ – Israel với Iran bùng phát từ 28/2/2026, khiến Tehran gần như đóng cửa Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu và 1/5 lượng khí hóa lỏng (LNG) giao dịch bằng đường biển trên toàn cầu.
Tháng 5, Iran thành lập Cơ quan Quản lý eo biển Ba Tư (PGSA) và yêu cầu tàu thuyền phải xin phép cơ quan này trước khi qua lại, dù vùng biển này còn thuộc chủ quyền chung với Oman.
Một bản ghi nhớ (MOU) ký ngày 17/6 từng giúp một phần hoạt động hàng hải được nối lại. Tuy nhiên, thỏa thuận này sụp đổ sau các vụ Iran tấn công tàu ngoài khơi Oman ngày 25/6 và đầu tháng 7, tiếp đó là những đợt không kích đáp trả dữ dội nhất của Mỹ kể từ tháng 4.
Đến đầu tháng 8, giao tranh tạm lắng khi Iran nối lại đàm phán riêng với Oman về tuyến hàng hải thay thế. Dù vậy, Tehran nhiều lần nhấn mạnh sẽ không để “quyền quản lý” eo biển trở lại như trước chiến tranh.
Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì phong tỏa hải quân với các cảng Iran và tuần trước điều hướng thêm 20 tàu thương mại rời khỏi khu vực. Bối cảnh bầu cử giữa kỳ tháng 11 tại Mỹ cũng khiến giá năng lượng trở thành vấn đề được quan tâm, tạo thêm sức ép đối với ông Trump trong việc chứng minh Hormuz đã an toàn.
Hormuz vẫn là điểm giằng co giữa Washington và Tehran
Tuyên bố của ông Trump về việc “đã kiểm soát hoàn toàn” eo biển Hormuz không trùng với lập trường của Iran. Điều này khiến việc bên nào thực sự chi phối tuyến hàng hải quan trọng này vẫn chưa rõ ràng.
Theo Bloomberg, chỉ trong hơn một tuần, ông Trump chuyển từ tuyên bố “sắp có thỏa thuận hòa bình” sang thái độ “thong thả”, đặt cược vào sức ép kinh tế để buộc Tehran nhượng bộ mà không cần thêm một đợt không kích.
Giá dầu Brent giảm hơn 7% trong tuần trước sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent úp mở khả năng sớm có thỏa thuận mở cửa Hormuz. Tuy nhiên, đến nay chưa có văn bản chính thức nào được công bố.
Cùng lúc, kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ giảm xuống dưới 300 triệu thùng, mức thấp nhất kể từ tháng 1/1983. Con số này cho thấy sức ép về nguồn cung không chỉ đặt lên các nước phụ thuộc tuyến hàng hải mà còn tác động trực tiếp tới Washington.
Bà Leslie Palti-Guzman, chuyên gia an ninh năng lượng tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ), từng nhận định trạng thái “không chiến tranh cũng không hòa bình” có thể gây thiệt hại kinh tế lớn nhất cho khu vực vùng Vịnh.
Theo bà, sự gián đoạn kéo dài khiến các nước xuất khẩu khó lên kế hoạch dài hạn, dù đôi lúc vẫn có những khoảng trống ngắn để tàu thuyền đi qua eo biển.
Diễn biến ngày 10/8 cho thấy Washington và Tehran vẫn giữ thế giằng co, chưa bên nào đưa tình hình đến chiến tranh toàn diện hoặc hòa bình toàn diện.
Khi cả hai cùng tuyên bố đang nắm quyền kiểm soát Hormuz, câu hỏi ai thực sự làm chủ tuyến hàng hải huyết mạch này vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.
Vũ Phượng (tổng hợp)
