Dòng tiền trên blockchain tưởng chừng ẩn danh, nhưng vẫn có thể bị lần ra bằng công nghệ truy vết. Từ dữ liệu ví, thời gian giao dịch đến điểm quy đổi tiền thật, các chuyên gia có thể xác định hành trình dòng tiền và danh tính người đứng sau.
CSGT xử lý hơn 3.800 tài xế vi phạm nồng độ cồn chỉ trong một ngày
Đàn ông ngại yêu phụ nữ mạnh mẽ vì đâu
Mùa bão: Những món ăn cứu đói không cần nấu vẫn đủ no
Truy vết tiền số giúp lộ diện dòng tiền “vô danh”
Blockchain từ lâu được xem là “vùng đất ẩn danh”, nơi người dùng có thể giao dịch mà không cần khai báo thông tin cá nhân. Tuy nhiên, chuyên gia Nguyễn Lê Thành – nhà sáng lập công ty bảo mật Verichains – khẳng định mọi giao dịch trên blockchain đều công khai và để lại dấu vết.
“Truy vết bản chất là lần theo các giao dịch trên mạng lưới blockchain. Dữ liệu ví, số tiền, thời gian chuyển đều hiển thị rõ ràng. Điều khó nhất là xác định ai đứng sau địa chỉ ví đó”, ông Thành nói. Mỗi ví trên blockchain là một chuỗi ký tự ngẫu nhiên. Dòng tiền được chuyển qua nhiều ví vẫn có thể theo dõi được. Khi tiền được rút ra qua sàn giao dịch có quy định xác minh danh tính (KYC), đó là lúc cơ quan điều tra có thể lần ra danh tính thật của chủ sở hữu ví.
Vai trò của công nghệ KYC
Công nghệ “Know Your Customer” (KYC) đóng vai trò quan trọng trong việc truy vết dòng tiền số. Đây là quy trình xác minh danh tính bắt buộc khi người dùng giao dịch hoặc quy đổi tiền thật trên các sàn giao dịch.
Theo ông Nguyễn Lê Thành, “chính tại điểm chạm này, dòng tiền ẩn danh trở nên minh bạch”. Cơ quan chức năng có thể yêu cầu sàn giao dịch cung cấp thông tin đăng ký, tài khoản ngân hàng, thậm chí địa chỉ IP của người dùng để xác định danh tính.
Nhờ hệ thống lưu trữ dữ liệu chi tiết, cơ quan điều tra có thể dựng lại toàn bộ hành trình của dòng tiền – từ ví gốc, ví trung gian đến điểm rút. Điều này khiến blockchain, vốn được cho là “không thể kiểm soát”, trở thành một “hồ sơ mở” khi áp dụng đúng kỹ thuật truy vết.
Truy vết tiền số trong vụ AntEx: dấu ấn công nghệ Việt
Vụ án AntEx là minh chứng rõ nét cho khả năng truy vết tiền số của chuyên gia Việt. Dự án từng quảng bá là “hệ sinh thái DeFi toàn diện” với tham vọng phát triển stablecoin VNDT, nhưng sau đó token mất giá mạnh, khiến hàng chục nghìn người thua lỗ.
Tháng 10/2025, cơ quan chức năng khởi tố 10 bị can, trong đó có ông Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình), về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo điều tra, nhóm sáng lập đã rút tiền từ ví tổng của dự án, chuyển qua nhiều ví cá nhân rồi quy đổi thành tiền đồng.
Công cụ ChainTracer, do nhóm chuyên gia Việt Nam phát triển, đã hỗ trợ truy vết hành trình này. Ông Trần Huyền Dinh, chủ nhiệm dự án, cho biết: “Mỗi ví đều có điểm đầu và điểm cuối. Phân tích hai đầu giúp mô hình hóa hành trình của dòng tiền để xác định người đứng sau.” Sau ba năm, ChainTracer đã giúp truy vết khoảng 5 triệu USD tiền số, hỗ trợ miễn phí cho cơ quan chức năng và nạn nhân trong các vụ lừa đảo, hack tài sản số.
Thách thức từ “máy trộn”
Không phải dòng tiền nào cũng dễ dàng truy ra. Một số tội phạm mạng sử dụng công cụ “máy trộn” (mixer) để che giấu nguồn tiền. Máy trộn hoạt động bằng cách gộp nhiều giao dịch từ các nguồn khác nhau, trộn lẫn rồi chia nhỏ ra, khiến việc lần dấu vết trở nên cực kỳ khó khăn. “Khi dòng tiền bị trộn, việc truy ngược gần như bất khả thi, đặc biệt nếu sàn giao dịch không hợp tác”, ông Thành chia sẻ.
Ngoài ra, nhiều sàn quốc tế không có đại diện tại Việt Nam, từ chối làm việc với bên thứ ba và chỉ phản hồi yêu cầu chính thức từ cơ quan công an. Để vượt qua rào cản này, nhóm ChainTracer áp dụng mô hình phân tích hành vi ví, tìm ra điểm bất thường trong thói quen giao dịch. “Càng qua nhiều lớp trung gian, khả năng bị lộ càng cao”, ông Dinh nói.
Xây dựng thị trường minh bạch
Theo giới chuyên môn, công nghệ truy vết không chỉ phục vụ điều tra tội phạm mạng mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư tài sản số minh bạch, có trách nhiệm. Ông Nguyễn Lê Thành nhấn mạnh: “Mọi khoản đầu tư tiền số đều tiềm ẩn rủi ro. Người không có kiến thức chuyên sâu nên hạn chế tham gia, vì chẳng khác gì đánh bạc.”
Để bảo vệ bản thân, nhà đầu tư nên chọn các đồng tiền có vốn hóa lớn, minh bạch, được kiểm định bởi các tổ chức uy tín. Sự ra đời của các công cụ truy vết như ChainTracer cho thấy Việt Nam đang dần bắt kịp công nghệ quốc tế trong việc bảo vệ người dùng và đảm bảo tính an toàn cho thị trường tài sản số.
Theo: VnExpress
