Phúc kiến (Trung Quốc) — Một người đàn ông rơi vào tình trạng suy gan cấp tính nặng sau khi ăn nửa quả dưa chuột tự trồng có vị đắng nồng.
- Bắt đối tượng truy nã về tội cướp giật tài sản tại Hải Phòng
- Vụ điểm thi Tuyên Quang: Thủ tướng đánh giá đặc biệt nghiêm trọng
- Gác chắn đã hạ, đèn báo đã bật, tài xế Nghệ An vẫn cố vượt qua
Chưa đầy một giờ sau bữa ăn, ông có biểu hiện buồn nôn dữ dội, nôn mửa, đau bụng và tiêu chảy, được đưa đi cấp cứu ngay sau đó. Xét nghiệm máu cho thấy men gan tăng cao nghiêm trọng, và bệnh viện xác định nguyên nhân là ngộ độc cucurbitacin, một độc tố tự nhiên có thể xuất hiện trong dưa chuột.
Vấn đề nằm ở chỗ: phần lớn người tiêu dùng tin rằng dưa chuột là loại rau an toàn tuyệt đối, và niềm tin đó đúng trong phần lớn trường hợp. Nhưng theo các bác sĩ, khi cây họ bầu bí gặp điều kiện sinh trưởng bất lợi như sâu bệnh, nhiệt độ cao kéo dài, hạn hán hoặc đột biến gen, hệ thống tự vệ của cây sẽ kích hoạt và tổng hợp một lượng lớn cucurbitacin B — khoảng cách giữa niềm tin phổ biến và thực tế sinh học chính là nơi rủi ro xuất hiện.
Về bản chất, cucurbitacin không phải độc tố tầm thường. Các chuyên gia dẫn số liệu cho thấy độc tính cấp tính của nó cao gấp sáu lần asen trong một số so sánh lâm sàng, có thể gây kích ứng nặng niêm mạc tiêu hóa, tổn thương trực tiếp tế bào gan, và trong trường hợp nghiêm trọng dẫn đến suy đa tạng cấp tính.
Đáng chú ý, cucurbitacin có cấu trúc hóa học bền vững, chịu nhiệt tốt. Xào, luộc hay hấp ở nhiệt độ cao đều không phá hủy được độc tố này, và việc gọt vỏ hay rửa sạch cũng không giúp loại bỏ nó khỏi phần thịt quả.
Từ thực tế đó, khuyến cáo dành cho người mua và người chế biến là: chọn dưa chuột xanh tươi, mùi thơm dễ chịu, không có mùi chua hay thối; trước khi ăn, cắt bỏ cuống và nếm thử bằng đầu lưỡi. Nếu cảm nhận vị đắng rõ rệt, quả dưa cần được loại bỏ hoàn toàn ngay lập tức.
Nguy cơ này không chỉ riêng dưa chuột. Mướp, bầu, bí ngòi, bí đỏ và các loại dưa khác thuộc họ bầu bí cũng có thể tích tụ cucurbitacin trong điều kiện sinh trưởng bất thường, và người già, trẻ sơ sinh cùng người có thể trạng yếu là nhóm cần cẩn trọng hơn cả, do khả năng giải độc gan và bài tiết thận của họ chậm hơn người bình thường.
Khi lỡ ăn phải rau quả có vị đắng bất thường, người dân cần ngừng ăn ngay lập tức, giữ lại mẫu thực phẩm để bác sĩ kiểm tra, và theo dõi cơ thể trong khoảng 4 đến 8 giờ. Nếu xuất hiện nôn mửa, chóng mặt hoặc đau đầu, cần đến cơ sở y tế ngay để tránh các biến chứng như sốc, suy tạng hoặc rối loạn điện giải.
Thành Luân (tổng hợp)
