Nhà máy lọc dầu Bình Sơn và Nghi Sơn tại Việt Nam vẫn dựa vào dầu thô trong nước và Kuwait, dù nguồn dầu từ Mỹ đang dồi dào.
- Nghệ An: Phạt gần 10 triệu đồng tài xế quay đầu xe né chốt do hết hạn đăng kiểm
- Chăn nuôi lợn nhà cao tầng: Hà Nội nghiên cứu mô hình tổ hợp tại ba xã
- Thói quen buổi sáng hỗ trợ kéo dài tuổi thọ và cải thiện sức khỏe
Nhà máy lọc dầu Bình Sơn (BSR) tại Quảng Ngãi chế biến chủ yếu dầu thô từ mỏ Bạch Hổ trong nước, còn Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) dùng 100% dầu thô nhập từ Kuwait – nguồn cung đang chịu rủi ro từ căng thẳng tại eo biển Hormuz. Theo phân tích của Tổng công ty Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí, việc chuyển sang dầu thô Mỹ không đơn giản vì khác biệt về đặc tính hóa lý, thiết kế công nghệ của từng nhà máy và các cam kết quốc tế đã ký kết.
Dầu thô có hàng trăm loại. Dầu nhẹ chảy tự do, dễ bay hơi, cho ra nhiều xăng dầu giá trị cao. Dầu được gọi là “ngọt” khi lưu huỳnh dưới 0,5%; trên mức đó là dầu “chua”, ăn mòn thiết bị, tốn chi phí lọc.
BSR được thiết kế cho dầu ngọt, nhẹ từ mỏ Bạch Hổ, loại dầu cực kỳ ít lưu huỳnh. Sản lượng Bạch Hổ suy giảm. BSR đã nghiên cứu 67 loại dầu thô khác, nâng tỉ lệ chế biến dầu nhập từ Nga, Tây Phi, UAE, Úc.
Một thùng dầu giá 70 USD có thể thu hồi 70-80% sản phẩm giá trị cao như Diesel, RON95, Jet A-1. Một thùng dầu 65 USD, sau chưng cất, chỉ cho dầu nặng, dầu FO hoặc nhựa đường – giá rẻ. Thùng đắt hơn lại mang về hiệu quả lớn hơn.
Dầu Mỹ xuất phát từ vịnh Mexico, qua các cảng Houston, Corpus Christi. Tàu chở dầu từ đó về Việt Nam mất 40-45 ngày. Từ Trung Đông chỉ mất 12-15 ngày, từ Malaysia, Indonesia, Brunei chỉ 3-7 ngày.
Một tàu siêu trọng chở 2 triệu thùng dầu, trị giá khoảng 150 triệu USD, lênh đênh trên biển gần hai tháng. Lãi vay thương mại phát sinh lớn. Trong 45 ngày đó, địa chính trị có thể đảo chiều, giá xăng dầu trong nước có thể lao dốc, doanh nghiệp phải mua bảo hiểm rủi ro tài chính với chi phí đắt đỏ. Chênh lệch giá rẻ của dầu WTI nhiều lúc bị san phẳng, có lúc còn âm.
Dầu đá phiến Mỹ thuộc nhóm siêu nhẹ. Đưa vào hệ thống chưng cất của Dung Quất với tỉ lệ lớn, nó giải phóng quá nhiều khí gas hóa lỏng và Naphta, làm áp suất đỉnh tháp tăng vọt. Nhà máy buộc phải hạ công suất, kéo theo sản lượng Diesel và Jet A-1 giảm. Sản lượng và giá dầu đá phiến Mỹ còn phụ thuộc chu kỳ khai thác tư nhân và chính sách xuất khẩu thay đổi theo nhiệm kỳ tổng thống.
Dung Quất chọn cách đa dạng hóa nguồn cung. Nhà máy đã thử nghiệm thành công và đưa vào chế biến thương mại dầu WTI (Mỹ), Sokol (Nga), Cooper Basin (Úc), Murban (UAE) – loại dầu có lưu huỳnh cao hơn Bạch Hổ.
Nghi Sơn thì khác. NSRP được xây trên mô hình khép kín: Kuwait cấp 100% dầu thô, Việt Nam bao tiêu sản phẩm. Công nghệ của nhà máy được thiết kế để xử lý dầu chua, nặng từ mỏ Al-Ahmadi, với hệ thống khử lưu huỳnh quy mô lớn. Đổi dầu đầu vào ở đây đồng nghĩa với rủi ro bị kiện quốc tế hàng tỉ USD, và làm lãng phí các phân xưởng khử lưu huỳnh nghìn tỉ đồng.
Trong giai đoạn 2025-2026, mỗi khi Trung Đông căng thẳng, các nhà máy lọc dầu châu Á tăng mua dầu Mỹ để tự vệ. Nhưng dầu Mỹ ở đó chỉ là nguồn bổ sung kỹ thuật, chưa từng là sự thay thế hoàn toàn. Thay đổi nguồn nguyên liệu nền tảng đòi hỏi cải tạo công nghệ, đào tạo lại hàng nghìn kỹ sư, tái cấu trúc cảng biển và đàm phán lại các thỏa thuận thương mại – chi phí đó vượt xa khoản lợi nhuận ngắn hạn từ chênh lệch giá dầu.
Hồng Sơn (tổng hợp)
