Từ một nông dân học hết lớp 9, ông Dương Xuân Quả đã biến sáng chế lò sấy thành giải pháp công nghệ, đưa trí tuệ Việt vươn ra khu vực.
Vua lò sấy miền Tây và con đường tự học của người nông dân
Ông Dương Xuân Quả, thường được gọi thân mật là Năm Nhã, là cái tên quen thuộc trong giới cơ khí nông nghiệp miền Tây. Sinh ra ở An Giang, chỉ học hết lớp 9, nhưng bằng sự kiên trì tự học và trải nghiệm thực tiễn, ông đã trở thành “vua lò sấy” không vương miện của vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Cuộc đời ông gắn liền với những nỗi lo rất thật của người làm nông: lúa thu hoạch gặp mưa, chất lượng giảm sút, nguy cơ mất trắng. Từ trăn trở đó, ông lao vào nghiên cứu cơ khí, từng làm đủ nghề để mưu sinh và học hỏi, từ nấu rượu, ấp vịt đến làm thuê trong các xưởng cơ khí ở TPHCM.
Chính những năm tháng làm việc trong xưởng cơ khí Đài Loan đã giúp ông tích lũy kỹ năng hàn, sửa chữa và tư duy cải tiến máy móc. Khi trở về quê đầu những năm 2000, ông nhận ra lò sấy lúa truyền thống hoạt động kém hiệu quả, tiêu tốn nhiên liệu và làm giảm chất lượng hạt gạo.
Sáng chế thay đổi hiệu suất nông nghiệp
Từ thực tế ruộng đồng, ông Năm Nhã cải tiến lò sấy dựa trên hai yếu tố then chốt: luồng gió và hiệu suất năng lượng. Ông thiết kế lại cánh quạt, tạo luồng gió xoắn từ dưới lên, giúp trấu cháy sạch, nhiệt tỏa đều, lúa khô nhanh mà không làm nứt hạt.
Nhờ cải tiến này, lò sấy 8 tấn có thể nâng công suất lên 12 tấn, thời gian sấy rút ngắn đáng kể. Với lò lớn 150 tấn, thời gian chỉ còn khoảng 6 tiếng. Chi phí nhiên liệu và dầu chạy động cơ giảm mạnh, giúp giá thành sấy lúa giảm một nửa so với trước.
Sáng chế của ông không chỉ giúp lúa bảo quản trên 12 tháng mà còn đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Năm 2014, lò sấy của ông giành giải nhất tại cuộc thi sáng chế do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức. Đến nay, hơn 5.000 lò sấy mang thương hiệu Năm Nhã đã được lắp đặt tại Việt Nam và xuất khẩu sang Campuchia, Lào, Myanmar.
Xuất khẩu trí tuệ Việt từ hạt gạo và công nghệ sấy
Không dừng lại ở máy móc, ông Năm Nhã tiếp tục nâng tầm giá trị hạt gạo bằng tư duy “bán giải pháp, không bán sản phẩm thô”. Ông phát triển quy trình sấy sữa độc quyền, tạo ra dòng gạo sữa từ giống OM4900, có độ ẩm dưới 12%, giữ trọn hương vị và độ dẻo suốt 24 giờ sau khi nấu.
Quy trình này đã được cấp bằng bảo hộ sáng chế. Ban đầu, ý tưởng vấp phải nhiều hoài nghi, nhưng chất lượng gạo đã thuyết phục giới chuyên môn. Cuộc gọi khen ngợi của Giáo sư Võ Tòng Xuân trở thành sự ghi nhận lớn nhất với người nông dân An Giang.
Theo ThS Lê Thanh Phong, Phó Viện trưởng Viện Biến đổi khí hậu (ĐH An Giang), mô hình của ông Năm Nhã là minh chứng cho con đường nông nghiệp xanh, chế biến sâu và ứng dụng công nghệ cao. Đây cũng là hướng đi tất yếu để xây dựng thương hiệu nông sản Việt bền vững.
Từ bùn đất ruộng đồng, “vua lò sấy” miền Tây đã chứng minh rằng trí tuệ Việt, nếu được “đóng gói” đúng cách, hoàn toàn có thể trở thành nguồn tài nguyên xuất khẩu giá trị cao.
Theo: Báo Dân trí
