Chỉ trong một tuần, căng thẳng Mỹ – Iran đã chuyển từ các đòn đáp trả có giới hạn sang leo thang nghiêm trọng, sau khi ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và cả hai phía tuyên bố bản ghi nhớ tháng 6 không còn hiệu lực.
- Tai nạn ở trang trại lợn Dabaco Thanh Hóa: thêm hai người tử vong
- Ferran Torres ghi bàn phút 106, Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026
- Iran cáo buộc Mỹ tấn công nhà máy điện hạt nhân, kêu gọi IAEA lên tiếng
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần trước cảnh báo sẽ mở rộng chiến dịch quân sự nếu Iran không chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Sau đó, quân đội Mỹ mở rộng danh sách mục tiêu sang đường bộ, đường hầm, tuyến đường sắt, hạ tầng cảng và một nhà máy khử mặn của Iran.
Tehran đáp lại bằng cách mở rộng phạm vi tấn công sang bảy quốc gia trong khu vực. Truyền thông nhà nước Iran cảnh báo các cảng biển lớn của các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh có thể trở thành mục tiêu tiếp theo.
Kuwait chịu thiệt hại nặng nhất khi một nhà máy khử mặn và một nhà máy lọc dầu bị hư hại. Jordan liên tục hứng chịu các đợt tập kích, trong đó tên lửa Iran nhằm vào Aqaba khiến mảnh vỡ rơi xuống lãnh thổ Israel.
Hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Jordan hôm 17/7, thêm một quân nhân tử trận ở miền bắc Iraq hôm 19/7. Washington tuyên bố sẽ “nhanh chóng trừng phạt” Iran.
Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), Iran đang điều chỉnh chiến thuật bằng cách sử dụng tên lửa tốc độ cao có khả năng cơ động và gia tăng dùng bom chùm để gây thiệt hại lớn hơn. Thương vong của quân đội Mỹ tại Jordan được xem là kết quả trực tiếp của sự thay đổi này.
Danny Citrinowicz, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, cho rằng các sự kiện đang dần vượt khỏi khả năng kiểm soát của cả hai bên. “Mặc dù ban đầu cả Washington và Tehran đều cố gắng giới hạn mức độ đối đầu, nhưng hiện nay xung đột đang tiến đến mức đáng báo động, gần như phá vỡ mọi giới hạn đó”, ông viết trên nền tảng X.
Ian Bremmer, nhà sáng lập Eurasia Group, nhận định những ngày tới có thể là giai đoạn nguy hiểm nhất của cuộc xung đột. Ông Citrinowicz cảnh báo nếu xu hướng này tiếp diễn, xung đột có thể kéo các quốc gia vùng Vịnh trực tiếp tham chiến và đe dọa nhiều cơ sở hạ tầng chiến lược trong khu vực.
Nhiều chuyên gia nhận định khả năng Mỹ giành chiến thắng quân sự mang tính quyết định trước Iran là rất thấp nếu không triển khai lực lượng trên bộ. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News tuần trước, ông Trump cho biết không muốn tiến hành chiến dịch trên bộ, song để ngỏ khả năng này. “Đôi khi bạn cần một chiến dịch trên bộ, nhưng chúng ta có những người khác sẽ thực hiện chiến dịch trên bộ cho chúng ta”, ông Trump nói.
Sina Toosi thuộc Trung tâm Chính sách Quốc tế cảnh báo một chiến dịch đổ bộ vào miền nam Iran giữa mùa hè, đối đầu với quân đội Iran đã được huy động toàn diện, sẽ là một canh bạc cực kỳ rủi ro. Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman cũng từng khẳng định Riyadh sẽ không cho phép lãnh thổ hay không phận của mình được sử dụng cho bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran.
Các nỗ lực hòa giải của Pakistan và Qatar — hai quốc gia từng đóng vai trò trung gian tại Thụy Sĩ hồi tháng 6 — gần như rơi vào im lặng. Giới quan sát cho rằng nếu giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng do lo ngại gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz, các bên có thể buộc phải quay lại bàn đàm phán.
Đa số nhà phân tích cho rằng trong ngắn hạn, cả kịch bản chiến tranh toàn diện lẫn một thỏa thuận ngoại giao đều khó xảy ra. Trung Đông nhiều khả năng sẽ tiếp tục chứng kiến các đợt tấn công và trả đũa đan xen, trong khi các bên trung gian nỗ lực tìm kiếm cơ hội khôi phục đối thoại.
Vũ Phượng (tổng hợp)
