Nghiên cứu mới chỉ ra điểm yếu lớn của AI khi so sánh với não bộ sinh học, vốn có khả năng tái sử dụng linh hoạt các thành phần nhận thức để thích nghi với nhiệm vụ mới.
- Mùa ấu – Khoảng lặng dịu dàng của ký ức miền sông nước
- Lê Sỹ Tùng hầu tòa vì vụ xả súng sát hại 3 người để cướp tài sản
- Y tế Việt Nam 2025: trao quyền tự quyết, hướng tới miễn viện phí
Não khỉ tái sử dụng các “khối nhận thức” để thích nghi linh hoạt
Trong thí nghiệm, các cá thể khỉ được yêu cầu phân biệt hình dạng và màu sắc hiển thị trên màn hình, đồng thời thực hiện các chuyển động mắt theo hướng xác định để đưa ra câu trả lời. Song song với đó, hoạt động não bộ của chúng được theo dõi bằng các kỹ thuật quét thần kinh hiện đại nhằm xác định những vùng não được kích hoạt và các mô hình hoạt động chồng chéo.
Kết quả cho thấy não khỉ không xử lý từng nhiệm vụ như những thực thể tách biệt. Thay vào đó, chúng sử dụng các nhóm tế bào thần kinh tương đối ổn định cho nhiều nhiệm vụ khác nhau. Các nhà khoa học ví những nhóm này như các “khối Lego nhận thức”, có thể tháo lắp, tái sử dụng và kết hợp linh hoạt để giải quyết các yêu cầu mới.
Những khối nhận thức này chủ yếu tập trung ở vỏ não trước trán, khu vực liên quan đến các chức năng nhận thức bậc cao như lập kế hoạch, giải quyết vấn đề và ra quyết định. Đáng chú ý, khi một số khối không cần thiết cho nhiệm vụ hiện tại, mức độ hoạt động của chúng sẽ giảm xuống. Điều này cho thấy não bộ có khả năng “cất trữ” các chương trình thần kinh chưa sử dụng, qua đó tránh quá tải và tập trung nguồn lực cho nhiệm vụ trước mắt.
AI gặp khó trong học đa nhiệm và chuyển giao kỹ năng
Theo nhà thần kinh học Tim Buschman của Đại học Princeton, các hệ thống AI tiên tiến hiện nay có thể đạt hiệu suất ngang bằng, thậm chí vượt con người trong từng nhiệm vụ riêng lẻ. Tuy nhiên, chúng lại gặp khó khăn nghiêm trọng khi phải học và thực hiện nhiều nhiệm vụ liên tiếp.
Không giống não bộ sinh học, các mạng nơ-ron nhân tạo thường phải huấn luyện lại gần như từ đầu khi chuyển sang nhiệm vụ mới. Điều này dẫn đến hiện tượng “quên”, tức đánh mất các kỹ năng đã học trước đó. Đây được xem là điểm yếu lớn của AI so với não bộ tự nhiên.
Buschman ví cơ chế hoạt động của não bộ với các hàm trong chương trình máy tính, trong đó đầu ra của một nhóm tế bào thần kinh có thể trở thành đầu vào cho nhóm khác để điều khiển hành động. Nhờ cấu trúc này, não bộ có thể giải quyết những nhiệm vụ phức tạp bằng cách thực hiện tuần tự các bước đơn giản hơn.
Các nhà khoa học cho rằng phát hiện này không chỉ giúp lý giải vì sao khỉ, và rất có thể là con người, có thể thích nghi nhanh với những thách thức hoàn toàn mới, mà còn mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các hệ thống trí tuệ nhân tạo linh hoạt hơn trong tương lai
Theo: Dân Trí
