Mùa ấu về không rộn ràng, không phô trương, nhưng đủ làm chùng lại nhịp sống nơi những miền quê sông nước. Từ mặt ao lặng gió đến vị bùi ngọt của củ ấu, mùa ngắn ngủi ấy mang theo ký ức tuổi thơ và giá trị dinh dưỡng mộc mạc mà bền bỉ.
- Hai siêu dự án định hình tương lai Hà Nội
- Giáng sinh : những tập tục độc nhất vô nhị trên khắp thế giới
- Muối tiền triệu có bổ dưỡng hơn muối vài nghìn đồng?
Mùa ấu về từ những ao làng lặng gió
Mùa ấu không đến bằng những dấu hiệu ồn ào. Chỉ khi mặt ao sẫm màu hơn, những bẹ lá xanh thẫm phủ kín mặt nước, người làng mới chợt nhận ra: ấu đã vào mùa. Ao làng vốn quen thuộc bỗng trở nên tĩnh lặng hơn, như thể đang cất giữ một thứ quà riêng của đất trời.
Cây ấu bám rễ sâu trong lớp bùn non, lớn lên nhờ nước và nắng. Củ ấu hình thành dưới mặt nước, to ở phần giữa, thuôn nhọn dần về hai đầu, vỏ sẫm màu, cứng và có gai. Hình dáng ấy không tròn trịa, không mềm mại, nhưng lại mang vẻ đẹp thô mộc, đúng với cách mà làng quê gìn giữ những giá trị giản dị qua bao mùa mưa nắng.
Mùa ấu ngắn, chỉ kéo dài vài tháng. Nhưng chính sự ngắn ngủi ấy khiến nó trở nên đặc biệt, đủ để người ta mong ngóng, đủ để khi qua rồi lại thấy trống vắng.
Mùa ấu và ký ức tuổi thơ miền sông nước
Với nhiều người, mùa ấu là mùa của ký ức. Đó là những buổi chiều lội ao, tay dò dưới lớp bùn mát lạnh, chạm phải những củ ấu cứng, nhọn hai đầu. Cảm giác vừa sợ gai đâm, vừa háo hức khi nhấc được củ ấu là thứ trải nghiệm chỉ miền nước mới có.
Ấu được vớt lên, rửa sạch bùn non rồi cho vào nồi luộc. Khi chín, cắt củ ấu làm đôi, để lộ phần ruột trắng ngà, bùi và ngọt hậu. Vị ấu không đậm đà như bánh trái phố thị, nhưng đủ khiến người ăn nhớ lâu, bởi nó gắn với bếp lửa, với tiếng nói cười và những buổi tối yên bình của tuổi thơ.
Ngày nay, ao làng thưa dần, trẻ con ít còn biết đến việc lội nước tìm ấu. Mùa ấu vì thế không chỉ là mùa của một loại củ, mà là mùa của hoài niệm, của những điều xưa cũ đang lặng lẽ rời xa đời sống hiện đại.
Giá trị dinh dưỡng mộc mạc của củ ấu
Không chỉ gợi ký ức, mùa ấu còn mang theo giá trị dinh dưỡng đáng kể. Theo kinh nghiệm dân gian và nhiều nghiên cứu, củ ấu chứa tinh bột, chất xơ, vitamin nhóm B, vitamin C cùng các khoáng chất như kali, canxi, magie.
Ấu có tính mát, thường được dùng để giải nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể thanh lọc trong những ngày nóng bức. Phần tinh bột trong củ ấu cung cấp năng lượng lành tính, phù hợp với người lao động chân tay và trẻ em đang lớn. Chất xơ giúp tạo cảm giác no, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định.
Ở nhiều vùng, củ ấu còn được xem là thực phẩm dân dã giúp bồi bổ cơ thể, nhất là trong những bữa ăn giản dị, không nhiều thịt cá.
Mùa ấu rồi sẽ qua rất nhanh, như bao mùa khác của làng quê. Nhưng nếu còn được nhắc đến, còn được trân trọng, thì đó vẫn là một phần ký ức đẹp – nơi thiên nhiên, con người và những giá trị mộc mạc cùng tồn tại, lặng lẽ mà bền lâu.
