Theo Cổng thông tin Bộ Khoa học và Công nghệ, người dùng có thể tự kiểm tra điện thoại của mình thông qua một số dấu hiệu bất thường như hao pin nhanh, phát sinh tiếng động lạ khi gọi điện hoặc sử dụng dữ liệu tăng đột biến.
- Căn cứ Mỹ ở Bahrain thiệt hại nặng sau các cuộc tấn công của Iran
- Bà Nguyễn Thị Dàng: Từ những ngày ôm con khóc trong mưa đến bữa cơm tuổi xế chiều
- Từ đống đổ nát ở Thái Nguyên, bé gái 9 tuổi nhận hơn 17 triệu đồng
Đây là những cảnh báo sớm cho thấy thiết bị có thể đã bị cài phần mềm gián điệp mà chủ nhân không hề hay biết. Việc nhận diện kịp thời giúp người dùng bảo vệ thông tin cá nhân, tránh bị nghe lén cuộc gọi hoặc đọc trộm tin nhắn riêng tư.
Dấu hiệu đầu tiên cần chú ý là pin hao nhanh bất thường dù máy không hoạt động nhiều. Phần mềm độc hại thường âm thầm chạy ngầm, tiêu tốn năng lượng để ghi âm cuộc gọi hoặc gửi dữ liệu ra ngoài mà người dùng không hề nhận ra. Tất nhiên, việc xem video hay chơi game lâu cũng khiến máy nóng lên, đó là điều bình thường; nhưng nếu máy ít dùng mà vẫn nóng ran hoặc sạc mãi không đầy, người dùng nên vào mục Cài đặt, chọn Pin để xem ứng dụng nào đang “ngốn” năng lượng nhiều nhất. Bất kỳ ứng dụng lạ nào không nhớ từng cài đặt đều cần được gỡ bỏ ngay.
Tiếng động lạ trong lúc gọi điện cũng là một tín hiệu đáng lưu tâm. Âm thanh vo ve, tiếng bấm hay tiếng bíp bất thường, kể cả khi không thực hiện cuộc gọi nào, có thể cho thấy cuộc trò chuyện đang bị ghi âm trái phép. Nếu hiện tượng này chỉ xảy ra một, hai lần thì chưa đáng ngại, nhưng khi lặp lại thường xuyên, người dùng nên thử dùng một điện thoại khác có ứng dụng cảm biến âm thanh đặt gần đó để kiểm tra thêm.
Mức sử dụng dữ liệu tăng cao bất thường cũng là dấu hiệu cần cảnh giác, bởi phần mềm gián điệp thường xuyên gửi thông tin đánh cắp về cho kẻ tấn công. Biểu tượng dữ liệu hay định vị nhấp nháy liên tục trên màn hình, hóa đơn cước phát sinh cao hơn bình thường đều là những gợi ý không nên bỏ qua. Người dùng iPhone có thể kiểm tra tại mục Cài đặt, chọn Di động; trong khi trên Android, đường dẫn tương ứng là Cài đặt, Mạng & Internet hoặc mục Sử dụng dữ liệu di động.
Bên cạnh đó, những hành vi kỳ lạ như máy tự tắt nguồn, gặp sự cố khi tắt máy, hoặc đèn nền vẫn sáng dù màn hình đã tắt hẳn cũng là điều đáng chú ý. Quảng cáo bật lên bất chợt, màn hình tự sáng, thông báo dẫn tới các liên kết lạ hay hiệu suất máy chậm hẳn đi đều có thể là hệ quả của việc bị xâm nhập. Đặc biệt, nếu đèn camera bất ngờ sáng lên dù không mở bất kỳ ứng dụng chụp ảnh nào, người dùng cần đặc biệt cẩn trọng, bởi một số phần mềm độc hại có thể kích hoạt camera mà không làm sáng đèn báo.
Cuối cùng, khi trình duyệt hiển thị những trang web trông lạ, có giao diện khác thường hoặc yêu cầu nhập lại thông tin đăng nhập một cách bất thường, đó có thể là dấu hiệu của một trang giả mạo được dựng lên để đánh cắp dữ liệu. Trong trường hợp này, người dùng nên đóng ngay trình duyệt, quét toàn bộ thiết bị để tìm phần mềm độc hại hoặc mang máy đến các đơn vị chuyên môn để được kiểm tra kỹ hơn.
Đức Vinh (tổng hợp)
