Bạn đã bao giờ thấy cảnh lì xì ngày Tết trở thành một động tác quen tay: đưa – nhận – cười – cất túi? Phong bao đỏ chuyền rất nhanh, lời chúc nói rất gọn, niềm vui cũng qua rất chóng. Nếu muốn giữ lại thi vị đầu xuân, có lẽ ta cần chậm lại đôi chút — chậm để một lời chúc có nghĩa hơn, và một phong bao có thể ở lại lâu hơn trong lòng người nhận.
- Vị Thượng thư với câu nói bất hủ: ‘Người làm quan mà giàu thì phải xem xét lại nguồn thu nhập’
- Khi khí hậu thay đổi, lục địa cũng không còn đứng yên như chúng ta tưởng
- Rau cải xoong giàu dinh dưỡng nhưng bị ngại ăn
Khi lì xì chỉ còn là một nghi thức trao tay
Lì xì vốn là một nghi lễ đẹp. Một phong bao đỏ, một lời chúc đầu năm, thế là đủ trọn lễ. Nhưng khi chỉ còn tiền bạc, nghi thức ấy dễ thành thủ tục. Tiền trao xong là xong, cuộc vui cũng theo đó mà nhạt. Thay vì phát phong bao ngay lập tức, hãy đặt xuống bàn trà một vế câu đối. Không phải những lời “chúc mừng năm mới” in sẵn ngoài chợ, mà là chữ nghĩa của tiền nhân — mỗi chữ có sức nặng, mỗi vế đối đòi một chút ngẫm nghĩ.
Một vế viết ra.
Cả bàn trà lặng lại.
Ai đối được, mới nhận lộc.
Khi ấy, phong bao không chỉ chứa tiền.
Nó chứa chữ.
Khai trí đầu xuân, thấm đạo cả năm.
Lì xì bằng chữ – thú chơi văn nhã trong ngày Tết
Từ một vế đối đặt xuống, không khí bữa tiệc tự nhiên đổi khác. Người ta nói khẽ hơn, cười chậm hơn, và gần nhau hơn. Phong bao lì xì lúc này chỉ còn là dấu hiệu mở đầu câu chuyện. Điều giữ người ta ở lại chính là chữ nghĩa.
Có thể bắt đầu rất giản dị:
Viết một vế khuyết lên phong bao lì xì, ai đối được thì nhận.
Treo hai vế trên cành mai, cành đào, ai ghép đúng và hiểu nghĩa thì lĩnh lộc.
Đưa kèm một câu đối Hán – Việt, ai giải được chữ khó thì được thưởng.
Người lớn tặng chữ, trẻ nhỏ đáp lại bằng một lời chúc có chỉnh có đối.
Không còn cảnh phát tiền hàng loạt. Mỗi phong bao vì thế mang một chút chờ đợi, một chút suy nghĩ, một chút vui riêng. Lộc xuân vì thế không chỉ nằm trong tờ giấy đỏ, mà còn nằm trong tiếng cười và câu chữ trao nhau.
Lì xì bằng hiếu, lễ
Tứ thời nghiêm phụng tổ
Bách thiệt khuyến hiếu tôn.
(Bốn mùa nghiêm cẩn thờ phụng tổ tiên / Trăm lời khuyên răn con cháu hiếu thuận)
Câu đối đề cao chữ Hiếu – nền tảng của gia phong.
Tác giả: Miên Thẩm
Đa tử, đa tôn, đa phú quý
Thuận thiên, thuận lý, thuận nhân tình.
(Nhiều con, nhiều cháu, nhiều phú quý / Thuận theo trời, thuận theo lẽ phải, thuận theo lòng người)
Thể hiện quan niệm phúc đức tại lòng, sống thuận đạo tự nhiên.
Thiên địa vô tư, phú quý do nhân tự triệu
Thần minh ám sát, hiếu trung hữu tử tôn truyền.
(Trời đất vô tư, giàu sang do người tự chuốc lấy / Thần minh soi xét, hiếu trung ắt có con cháu nối truyền)
Một lời nhắc: phúc họa tại mình, hiếu trung mới là gia bảo lâu bền.
Tứ thời thiên địa xuân vi thủ
Ngũ phúc bình an thọ tắc tiên.
(Trong bốn mùa trời đất, xuân đứng đầu / Trong năm phúc, bình an và trường thọ là trước nhất)
Coi bình an là phúc lớn nhất.
Tác giả: Mạc Đĩnh Chi
Thiên tăng tuế nguyệt, niên tăng thọ
Xuân mãn càn khôn, phúc mãn đường.
(Trời thêm năm tháng, người thêm tuổi thọ / Xuân đầy trời đất, phúc đầy nhà)
Xuân khí chan hòa, phúc khí cũng theo đó mà đầy.
Tác giả: Lê Quý Đôn
Chiều ba mươi, nợ réo tít mù, co cẳng đạp thằng Bần ra cửa
Sáng mồng một, rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà.
Giọng điệu hóm hỉnh mà thấm thía: tống nghèo, rước phúc.
Tác giả: Nguyễn Khuyến
Phúc lành đến từ thi thơ
Môn nghênh bách phúc phúc tinh chiếu
Hộ nạp thiên tường tường vân đằng.
(Cửa đón trăm phúc, sao Phúc chiếu rọi / Nhà thu nghìn điều lành, mây lành bay lên)
Hình ảnh tượng trưng cho phúc khí tràn đầy.
Nhất phàn phong thuận niên niên hảo
Vạn sự như ý bộ bộ cao.
(Một buồm thuận gió, năm năm tốt / Muôn việc như ý, bước bước cao)
Chúc mọi việc hanh thông, tiến triển.
Hỷ cư bảo địa thiên niên vượng
Phúc chiếu gia môn vạn sự hưng.
(Vui ở đất lành nghìn năm thịnh / Phúc soi cửa nhà, vạn việc hưng)
Đất lành và phúc đức là gốc của thịnh đạt lâu dài.
Nhất dạ liên song tuế
Ngũ canh phân nhị niên.
(Một đêm nối liền hai tuổi / Năm canh chia ranh hai năm)
Khoảnh khắc giao thừa – điểm chuyển giữa cũ và mới.
Tích kim tích ngọc bất như tích thư giáo tử
Khoan điền khoan địa mạc nhược khoan hậu đãi nhân.
(Chứa vàng ngọc không bằng chứa sách dạy con / Rộng ruộng đất không bằng rộng lòng đãi người)
Coi chữ nghĩa và đức độ là của cải bền vững nhất.
Để chữ dẫn đường cho lộc
Suy cho cùng, lì xì chỉ là một nghi thức chúc phúc đầu năm. Tiền có thể tiêu hết. Nhưng một câu chữ hay có khi theo người ta rất lâu. Một năm, ta có thể phát đi hàng chục phong bao. Nhưng chỉ cần một vế đối đúng lúc, đúng người, ký ức ấy sẽ còn ở lại. Tết này, thử để chữ dẫn đường cho lộc. Trao một câu đối, cũng là trao một mạch văn hóa. Để khi khách ra về, trong túi có đỏ, mà trong lòng có sáng.
Lì xì bằng tiền là lễ.
Lì xì bằng chữ — mới thật là tinh.
