Giới quan sát nhận định tuyên bố mới nhất của ông Trump ngày 29/5 đang đặt tiến trình đàm phán giữa Washington và Tehran vào thử thách cực hạn.
- Mỹ dỡ phong tỏa Iran: Bước đi chiến lược và những rào cản kỹ thuật
- Tổng thống Trump chuẩn bị quyết định cuối cùng về thỏa thuận với Iran
- Giá vàng bật tăng mạnh mẽ khi lạm phát tại Mỹ hạ nhiệt
Căng thẳng Mỹ – Iran và những toan tính chiến lược hai bên
Giới phân tích cho rằng cuộc họp tại Phòng Tình huống Nhà Trắng ngày 29/5 không đơn thuần là một buổi thảo luận chính sách mà là thông điệp răn đe mạnh mẽ. Việc Tổng thống Donald Trump vạch ra các “lằn ranh đỏ” về hạt nhân và hàng hải cho thấy Washington muốn nắm quyền chủ động trong việc định hình trật tự mới tại vùng Vịnh. Các chuyên gia lưu ý rằng yêu cầu tiêu hủy uranium làm giàu bị chôn vùi từ sau vụ tấn công bằng máy bay B-2 tháng 6 năm trước là một đòi hỏi vô cùng khắt khe.
Trong khi Mỹ muốn một thỏa thuận toàn diện bao trùm cả an ninh hàng hải tại Hormuz, phía Iran lại có cách tiếp cận thận trọng và tập trung vào lợi ích kinh tế. Một số nhà quan sát nhận định việc Tehran đề xuất 14 điểm thông qua trung gian Pakistan cho thấy họ đang nỗ lực thoát khỏi lệnh phong tỏa. Tuy nhiên, sự cứng rắn của Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf về việc “chỉ tin vào hành động” phản ánh một hố sâu ngăn cách về niềm tin giữa hai đối thủ lâu đời này.
Mâu thuẫn về việc mở lại eo biển Hormuz và gỡ bỏ thủy lôi cũng là điểm nóng trong các phân tích chiến lược hiện nay. Tổng thống Mỹ yêu cầu tự do lưu thông không hạn chế, trong khi Iran vẫn coi đây là quân bài chiến lược để mặc cả trên bàn đàm phán. Việc ông Trump tuyên bố sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân cho các cảng của Iran có thể được xem là một “cành ô liu”, nhưng đi kèm với đó là những điều kiện mà phía Tehran khó có thể chấp nhận ngay lập tức.
Sự khác biệt trong nội dung đàm phán giữa các bên
Một vấn đề gây tranh cãi lớn là phạm vi nội dung của bản ghi nhớ 60 ngày đang được thảo luận qua các kênh trung gian Qatar và Pakistan. Theo giới quan sát, có một sự vênh nhau đáng kể trong tuyên bố của hai bên về những gì đang thực sự được đặt lên bàn cân. Phía Mỹ khẳng định hạt nhân và Hormuz là trọng tâm, nhưng người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, lại bác bỏ điều này và cho rằng đàm phán chỉ tập trung vào việc chấm dứt xung đột chung.
Câu hỏi đặt ra là liệu các cuộc đàm phán gián tiếp này có thể dẫn đến một kết quả thực chất hay chỉ là bước đệm cho một cuộc đối đầu mới. Tehran khẳng định họ chuẩn bị tốt cho kịch bản xung đột vào “ngày hôm sau”, một tín hiệu cho thấy họ không dễ dàng nhượng bộ trước các lằn ranh đỏ của ông Trump. Sự can thiệp của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế trong việc tiêu hủy uranium theo đề xuất của Mỹ cũng là một ẩn số về mặt thực thi kỹ thuật và chủ quyền.
Kết cục của cuộc đối đầu ngoại giao này vẫn còn để ngỏ khi bản ghi nhớ cuối cùng chưa được hoàn thiện dù các nguồn tin cho rằng hai bên đã ở rất gần nhau. Các nhà phân tích dự báo rằng quyết định của ông Trump sau cuộc họp ngày 29/5 sẽ buộc Iran phải lựa chọn giữa một thỏa thuận thực chất hoặc tiếp tục đối mặt với áp lực phong tỏa. Thời gian 60 ngày tới sẽ là giai đoạn then chốt để xác định liệu hòa bình có thể được thiết lập tại một trong những khu vực nóng nhất thế giới hay không.
Theo: Báo Dân trí
