Từ những vùng sản xuất manh mún, nhiều địa phương miền Tây Nghệ An đang chuyển mạnh sang trồng cam, mía, dứa, chè hoa vàng và dược liệu theo chuỗi liên kết. Trong bối cảnh thu nhập của khu vực miền núi vẫn thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung cả nước, mô hình này cho thấy tổ chức lại sản xuất có thể tạo ra khác biệt rõ rệt về sinh kế.
- Bé trai tử vong sau gần một tháng hôn mê tại lớp can thiệp
- Ghen tuông dẫn đến án mạng: Cảnh báo từ các vụ bạo lực tình ái liên tiếp
- Theo dõi 5 năm chỉ ra khoảng cách giữa thói quen lướt mạng và sức khỏe tâm thầ
Tại các xã Giai Xuân, Thông Thụ và Tri Lễ (Nghệ An), sản xuất nông nghiệp không còn dừng ở quy mô tự cung tự cấp. Thay vào đó, người dân tham gia liên kết với hợp tác xã và doanh nghiệp để hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, từng bước đưa nông sản vào chuỗi tiêu thụ ổn định.
Ông Bùi Đức Hồng, Chủ tịch UBND xã Giai Xuân, cho biết địa phương hiện duy trì hơn 1.600ha mía cung cấp nguyên liệu cho hai nhà máy đường. Song song với đó, xã đang mở rộng diện tích dứa theo hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp chế biến xuất khẩu. Mục tiêu không chỉ là tăng diện tích trồng mà còn bảo đảm đầu ra để người dân yên tâm đầu tư.
Tăng giá trị nhờ sản xuất theo chuỗi
Quá trình chuyển đổi ở miền Tây Nghệ An diễn ra cùng với các chính sách hỗ trợ về giống, vốn, kỹ thuật và xúc tiến thương mại. Thay vì phát triển riêng lẻ từng hộ, nhiều vùng chuyên canh cam, mía, chè hoa vàng, dược liệu và lúa Japonica đã được quy hoạch gắn với doanh nghiệp tiêu thụ.
Hiệu quả thể hiện rõ qua cây cam. Với năng suất bình quân 25-30 tấn/ha, nhiều vườn đạt doanh thu từ 400-650 triệu đồng mỗi vụ. Con số này cho thấy giá trị không chỉ đến từ sản lượng mà còn từ việc sản phẩm có thị trường tiêu thụ ổn định.
Cây dược liệu cũng được xác định là lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển. Nghệ An hiện có gần 1.600 loài cây thuốc và khoảng 3.000ha diện tích trồng. Theo định hướng của tỉnh, diện tích sẽ được mở rộng lên 15.500ha vào năm 2030, ưu tiên các vùng nguyên liệu dưới tán rừng đạt tiêu chuẩn GACP-WHO.
Tuy nhiên, kết quả này cũng phản ánh một thực tế đáng chú ý. Theo báo cáo OECD Economic Surveys: Viet Nam 2025, thu nhập bình quân của khu vực trung du và miền núi phía Bắc mới đạt khoảng 0,7 lần mức bình quân cả nước, trong khi vùng Đông Nam Bộ đạt khoảng 1,3 lần. Khoảng cách này cho thấy cơ hội phát triển giữa các vùng vẫn còn chênh lệch đáng kể.
Báo cáo Đánh giá Nghèo và Bình đẳng Việt Nam 2022 của Ngân hàng Thế giới cũng chỉ ra rằng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong nhóm hộ nghèo. Điều đó đồng nghĩa, nếu sản xuất nông nghiệp vẫn duy trì theo quy mô nhỏ lẻ thì việc cải thiện thu nhập sẽ gặp nhiều hạn chế.
Trong bối cảnh đó, mô hình chè hoa vàng ở xã Thông Thụ cho thấy tác động của việc nâng giá trị sản phẩm. Hoa tươi được thu mua với giá 180.000-300.000 đồng/kg, còn sản phẩm sau sơ chế có thể đạt khoảng 5 triệu đồng/kg. Theo ông Lá Văn Duy, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông dược Tĩnh Sáng Đường, đầu ra dược liệu hiện khá ổn định, tạo điều kiện để người dân mở rộng sản xuất.
Thực tế ở miền Tây Nghệ An cho thấy nông nghiệp không tự tạo ra giá trị cao nếu chỉ dựa vào sản xuất truyền thống. Khi có quy hoạch vùng nguyên liệu, liên kết với doanh nghiệp và đầu ra được bảo đảm, cùng một diện tích đất có thể mang lại thu nhập cao hơn đáng kể. Khoảng cách phát triển giữa miền núi và đồng bằng vì thế không chỉ phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên mà còn phụ thuộc vào cách tổ chức sản xuất và kết nối thị trường.
Nguyễn Mùi (tổng hợp)
