Hà Nội – Nguyễn Thị Mai Anh được xác định là mắt xích trung tâm trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, nơi bà này bị cáo buộc dùng tiền để mua sự dễ dãi của một số cán bộ, điều dưỡng.
- Nhóm trộm chó nổ súng vào công an, 4 nghi phạm sa lưới
- Xe đua mất lái sau vạch đích, 8 người chết tại Indonesia
- Phát hiện quần thể chè cổ thụ giữa rừng nguyên sinh Quảng Ninh
Cáo trạng của VKSND TP Hà Nội truy tố 65 bị can về 9 tội danh, trong đó có các hành vi liên quan đến ma túy, đưa và nhận hối lộ, môi giới hối lộ, lợi dụng chức vụ, làm sai hồ sơ, đánh bạc và lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Nguyễn Thị Mai Anh, sinh năm 1979, trú tại Hà Nội, bị truy tố về các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đưa hối lộ và môi giới hối lộ.
Theo cáo trạng, trong thời gian chữa bệnh bắt buộc, Mai Anh đã chi tiền theo tháng cho điều dưỡng Tạ Thị Ngọc để nhiều lần được mở cửa, tạo điều kiện rời khỏi viện. Hai cựu viện trưởng Trần Văn Trường và Ngô Văn Vinh cũng bị truy tố về hành vi nhận tiền; riêng ông Trường được xác định nhận hơn 8,1 tỷ đồng để can thiệp vào việc giám định tâm thần cho nhiều trường hợp.
Từ kết luận giám định đến một “dịch vụ” có giá
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2014, khi Mai Anh bị Công an TP Hà Nội khởi tố, tạm giam về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Sau khi được yêu cầu giám định, ngày 13/1/2016, Viện Pháp y tâm thần Trung ương kết luận Mai Anh mắc bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực, hạn chế khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, từ đó VKSND TP Hà Nội áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.
Trong thời gian điều trị, Mai Anh nhiều lần bỏ trốn và tiếp tục phạm tội mới nhưng vẫn được xác định là hạn chế khả năng nhận thức, sau đó tiếp tục được đưa về chữa bệnh bắt buộc tại chính cơ sở này. Vòng lặp chỉ được làm rõ sau đêm 06/7/2025, khi Công an Hà Nội phối hợp Công an Thanh Hóa bắt quả tang chồng Mai Anh là Lê Văn Đông tổ chức sử dụng ma túy tại bãi biển Sầm Sơn, cùng một nhóm nhân viên Khoa Điều trị bắt buộc nam đang nghỉ tại cùng khách sạn.
Từ đầu mối này, cơ quan điều tra khám xét nơi chữa bệnh của vợ chồng Mai Anh, thu giữ ma túy và mở rộng điều tra. Theo cáo trạng, từ năm 2021, Mai Anh đã chi tiền và tổ chức nghỉ dưỡng cho cán bộ Viện để đổi lấy sự dễ dãi, biến nơi chữa bệnh thành không gian sinh hoạt riêng với điều hòa, tủ lạnh, thậm chí đưa hai con nhỏ và người giúp việc cùng vào sinh hoạt.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở khoản tiền mà còn ở cách những khoản chi được sử dụng để tác động vào nhiều tầng của hoạt động quản lý và giám định. Điều dưỡng Tạ Thị Ngọc được xác định nhận hơn 14 triệu đồng để bỏ qua sai phạm, trong khi cựu Viện trưởng Trần Văn Trường bị cáo buộc nhận tổng cộng hơn 8,1 tỷ đồng, phần lớn liên quan đến việc đưa ra kết luận giám định sai thực trạng bệnh cho 28 trường hợp.
Sự chênh lệch giữa các khoản tiền cho thấy việc can thiệp, theo nội dung cáo trạng, không dừng ở một cá nhân hoặc một khâu. Từ người trực tiếp quản lý, canh giữ đến người có thẩm quyền trong hoạt động giám định, mỗi vị trí có thể trở thành một mắt xích nếu quyền hạn bị biến thành công cụ trao đổi.
Cáo trạng của VKSND TP Hà Nội nêu Mai Anh “không thành khẩn khai báo, quanh co, tố cáo” và hành vi phạm tội “có tính chất chuyên nghiệp, có tổ chức, có phân công vai trò bó”. Những nội dung này được cơ quan tố tụng sử dụng để đánh giá tính chất hành vi của bị can trong vụ án.
Điểm đáng chú ý của vụ án nằm ở chính nghịch lý đó: một cơ chế được đặt ra để điều trị và quản lý người bị bắt buộc chữa bệnh, theo cáo trạng, lại bị lợi dụng để tạo điều kiện cho việc né tránh trách nhiệm pháp lý. Khi một kết luận giám định có thể bị tác động bằng tiền, giấy tờ vốn phục vụ mục đích y khoa có nguy cơ trở thành công cụ trong một đường dây có tổ chức.
Vụ án cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của những người có quyền quyết định hoặc trực tiếp thực hiện việc quản lý, giám định. Theo nội dung được nêu, đường dây tồn tại trong nhiều năm và chỉ được mở rộng điều tra từ một vụ bắt quả tang sử dụng ma túy tại Sầm Sơn, cho thấy những dấu hiệu bất thường không được phát hiện từ đầu.
Từ một người được kết luận hạn chế khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, Mai Anh bị cáo buộc đã biến quá trình chữa bệnh bắt buộc thành môi trường để tiếp tục duy trì hoạt động của mình. Khoảng cách giữa mục đích của cơ chế chữa bệnh và cách nó bị lợi dụng chính là điểm cần được làm rõ trong toàn bộ vụ án.
Sen Vàng (tổng hợp)
