Tại Thanh Hóa, cơ quan công an đã triệt phá vụ việc liên quan đến An Cung Ngưu Hoàng hoàn giả, trong khi sản phẩm này vẫn được rao bán rộng rãi trên mạng với nhiều lời giới thiệu về khả năng phòng ngừa và điều trị bệnh.
- Giết hàng xóm để cướp vàng rồi chở vợ đi bán
- Quảng Trị: 5 học sinh bị sóng cuốn khi tắm biển
- Thuốc chống đột quỵ giả từ bột mì, bán gần 3 triệu đồng/hộp
Các sản phẩm được quảng cáo có nguồn gốc từ Trung Quốc, Hàn Quốc hoặc Triều Tiên, với giá từ khoảng 1 triệu đồng đến 6-7 triệu đồng/hộp. Tuy nhiên, thông tin về xuất xứ, chất lượng và điều kiện lưu hành của nhiều loại thuốc chưa được người bán công khai đầy đủ, khiến người tiêu dùng gặp khó khăn khi lựa chọn.
Theo Cục Quản lý y dược cổ truyền (Bộ Y tế), tính đến ngày 3/10, có 6 sản phẩm An Cung Ngưu Hoàng hoàn được cấp phép lưu hành và công khai trên hệ thống thông tin thuốc của Bộ Y tế. Con số này cho thấy người mua cần kiểm tra kỹ thông tin pháp lý của từng sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào lời giới thiệu trên mạng xã hội.
Trên các hội nhóm và trang thương mại trực tuyến, An Cung Ngưu Hoàng hoàn thường được giới thiệu là hàng xách tay từ nước ngoài. Một số người bán quảng cáo sản phẩm có tác dụng “phòng ngừa đột quỵ”, “thông mạch”, “bổ nguyên khí”, “ổn định huyết áp” hoặc hướng dẫn sử dụng định kỳ, chẳng hạn “3 tháng một viên”.
Tuy nhiên, thông tin về đơn vị chịu trách nhiệm, tiêu chuẩn chất lượng, nguồn gốc và tình trạng được phép lưu hành tại Việt Nam không phải lúc nào cũng được thể hiện đầy đủ. Việc nhiều sản phẩm có bao bì, mức giá và xuất xứ được giới thiệu khác nhau càng khiến người mua khó xác định chất lượng thực tế.
Đáng chú ý, theo thông tin từ chuyên gia trong lĩnh vực dược được nêu, trước tháng 5/2026, chưa có sản phẩm An Cung Ngưu Hoàng hoàn của nhà thuốc Đồng Nhân Đường (Trung Quốc) được cấp phép chính thức tại Việt Nam. Đây là thương hiệu được sử dụng khá phổ biến trong các lời quảng cáo về dòng thuốc này.
Phía Đồng Nhân Đường cũng xác nhận trong 15 năm qua không ký kết với đơn vị nào làm đại lý chính thức tại Việt Nam. Vì vậy, các sản phẩm An Cung Ngưu Hoàng hoàn mang thương hiệu Đồng Nhân Đường được rao bán trước tháng 5/2026 thuộc diện hàng lậu, thậm chí có thể là hàng giả.
“Tháng 5/2026 mới có đơn vị ký thỏa thuận với Đồng Nhân Đường và Việt Nam là nước thứ 29 trên thế giới có đại lý chính thức của nhà thuốc này” – chuyên gia này cho biết.
Với hàng xách tay, nguồn gốc sản phẩm chưa phải yếu tố duy nhất cần xem xét. Điều kiện bảo quản cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng thuốc, nhất là khi sản phẩm được vận chuyển và lưu giữ trong những môi trường có đặc điểm khí hậu khác nhau.
Theo chuyên gia kể trên, Trung Quốc có mùa đông tuyết rơi, còn Việt Nam thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa. Sự khác biệt về điều kiện thời tiết và yêu cầu đối với tá dược là những yếu tố cần được tính đến khi đánh giá chất lượng thuốc.
Bác sĩ cảnh báo nguy cơ khi sử dụng không đúng chỉ định
ThS.BS Vũ Văn Đại, khoa y học cổ truyền, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho rằng cần nhìn nhận An Cung Ngưu Hoàng hoàn đúng với vai trò và giới hạn chuyên môn, thay vì xem đây là phương thuốc có thể sử dụng cho mọi trường hợp.
“là một bác sĩ y học cổ truyền chúng tôi không phủ nhận giá trị của các bài thuốc cổ, trong đó có An Cung Ngưu Hoàng hoàn.”
Bác sĩ Đại nhấn mạnh: “Việc sử dụng cần dựa trên y lý – y chứng – y đức, tuyệt đối không nên biến một bài thuốc quý thành một niềm tin mù quáng gây hại.”
Theo thống kê lâm sàng được bác sĩ Đại nêu, hơn 80% ca đột quỵ hiện nay là nhồi máu não, thuộc thể hàn, trong khi An Cung Ngưu Hoàng hoàn được dùng cho các trường hợp “nội nhiệt thịnh”. Do đó, sử dụng thuốc không phù hợp với tình trạng bệnh có thể khiến người bệnh đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng hơn.
Đối với bệnh nhân nhồi máu não, việc dùng sai thuốc có thể làm giảm lưu lượng máu lên não và khiến tình trạng bệnh nặng thêm. Trong trường hợp xuất huyết não, nguy cơ chảy máu cũng là vấn đề cần đặc biệt lưu ý.
Bác sĩ Hải còn cảnh báo về các thành phần có độc tính như thủy ngân và asen trong thuốc. Theo bác sĩ, việc lạm dụng hoặc sử dụng kéo dài có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính hoặc mạn tính, gây tổn thương gan, thận, rối loạn thần kinh, thậm chí suy đa tạng; một số phản ứng bất lợi được ghi nhận gồm rối loạn tiêu hóa, dị ứng, co giật và rối loạn nhịp tim.
Đáng lo ngại, những sản phẩm không được kiểm định có thể chứa hàm lượng kim loại nặng vượt ngưỡng an toàn. Người tiêu dùng vì thế không nên đánh đồng lời quảng cáo về công dụng với bằng chứng về chất lượng và độ an toàn của sản phẩm.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân không tự mua An Cung Ngưu Hoàng hoàn để dự phòng hoặc điều trị đột quỵ khi chưa có chỉ định chuyên môn. Việc dùng thuốc theo lời truyền miệng, nhất là trong tình huống cấp cứu, có thể làm mất thời gian đưa người bệnh đến cơ sở y tế và khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.
ThS.BS Vũ Văn Đại chia sẻ: “Rất mong các đồng nghiệp trong bệnh viện, đặc biệt là tại tuyến tiếp nhận ban đầu, tiếp tục truyền thông rõ ràng đến người dân để tránh những trường hợp sử dụng sai thuốc đáng tiếc. Đồng thời, cũng là lời cảnh báo đến cộng đồng: đừng vì một lời mách bảo mà đánh mất cơ hội sống sót cho người thân của mình”.
Thay vì phụ thuộc vào một sản phẩm được quảng cáo là có thể phòng đột quỵ, người dân nên kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn mỡ máu, đồng thời thăm khám định kỳ. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện để được đánh giá và xử trí kịp thời.
Những lời quảng cáo mang tính “thần thánh hóa” thuốc càng cần được nhìn nhận thận trọng, đặc biệt khi người bán dùng câu chuyện cá nhân để thuyết phục người mua. Bài viết ghi nhận trường hợp một người bán thuốc từng là ca sĩ, có mức độ nổi tiếng trên mạng xã hội, kể rằng khi bố mắc bệnh, dù bác sĩ không đồng ý nhưng người này vẫn cố cho bố uống một viên An Cung Ngưu Hoàng hoàn.
Cách sử dụng thuốc như vậy tiềm ẩn rủi ro nếu sản phẩm không phù hợp với tình trạng bệnh. Với những bệnh lý nguy hiểm như đột quỵ, lựa chọn điều trị cần dựa trên đánh giá y tế, không nên để lời quảng cáo hoặc kinh nghiệm truyền miệng thay thế chỉ định của bác sĩ.
Nguyễn Chiu (tổng hợp)
