Tháp Chăm Hòn Chuông trên dãy núi Bà cao 800 m vừa mang ý nghĩa tâm linh vừa có giá trị quân sự, là một trong những công trình Champa độc đáo nhất.
- Những cô giáo gánh cơm lên non cho học trò
- Vụ Án Chém Chủ Tịch Soán Ghế Thâu Tóm Mỏ Cát Đà Nẵng
- Thịt nào tốt cho mùa thu đông
Tháp Chăm Hòn Chuông và phát hiện khảo cổ đầu tiên
Tháp Hòn Chuông (xã Cát Tài, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định cũ) được đặt tên theo khối đá lớn trên đỉnh núi Bà, cao 800 m. Người dân thường gọi nơi đây là Hòn Vọng Phu, bởi thế núi đá như hình người. Năm 1993, trong một chuyến khảo sát, Bảo tàng Bình Định đã phát hiện nhiều dấu tích gạch Chăm và ngói sừng bò, qua đó bổ sung Hòn Chuông vào danh mục tháp Chăm, nâng tổng số lên 8 cụm với 14 tháp trong khu vực. Đến năm 2020, các chuyên gia tiếp tục khảo sát và phát hiện thêm nhiều mảnh gạch vỡ quanh nền tháp.
Hòn Chuông gồm ba tảng đá lớn, trong đó khối cao nhất là nơi dựng tháp. Công trình có bình đồ vuông, chân xây thẳng khoảng 2 m, thân nhỏ dần lên đỉnh, vòm cửa xây giật cấp nhưng không nhô ra ngoài. Nền đá xung quanh rải rác gạch rơi, cây cối mọc um tùm. Dựa trên dấu tích, tháp được ước đoán cao khoảng 7 m, cạnh dài 8,5 m, tường dày 1,5-2 m. Phần phía đông là nguyên vẹn nhất với 86 lớp gạch khít mạch.
Kiến trúc tháp Chăm Hòn Chuông khác biệt
Theo các chuyên gia, tháp Hòn Chuông độc đáo bởi dáng vẻ khác biệt so với phần lớn kiến trúc Champa. Thay vì tường thẳng, cột ốp, mái giật cấp và chạm khắc cầu kỳ, Hòn Chuông được xây nhỏ dần lên đỉnh với mái bằng. Vị trí ở độ cao 800 m khiến tháp trở thành công trình Champa có vị trí cao nhất Việt Nam hiện còn tồn tại. Đây là điểm nhấn quan trọng, gợi mở nhiều giả thuyết về chức năng của công trình.
Giá trị tôn giáo và quân sự của Hòn Chuông
Ông Hoàng Như Khoa, chuyên viên Bảo tàng Gia Lai, nhận định kiến trúc Champa thường chịu ảnh hưởng tôn giáo Ấn Độ, gắn với biểu tượng núi thiêng. Với vị trí hiểm trở, Hòn Chuông có thể từng là nơi linh thiêng phục vụ cho tu sĩ, tín đồ hành lễ. Dấu tích ngói mũi lá và ngói sừng bò cho thấy từng tồn tại các công trình phụ trợ xung quanh.
Ngoài ý nghĩa tâm linh, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Mạnh (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng tháp còn có giá trị thực tiễn khi nằm ở vị trí chiến lược. Từ đây có thể bao quát biển phía đông, đồng bằng Phù Mỹ phía bắc và vùng An Nhơn phía tây nam – Trung tâm chính trị, tôn giáo Champa từ thế kỷ X đến XV. Tháp nhiều khả năng được xây dựng vào thế kỷ XI-XIII, vừa mang ý nghĩa tôn giáo vừa có thể là đài quan sát, phục vụ mục đích quân sự.
Các nhà nghiên cứu cho rằng để hiểu rõ hơn về giá trị, niên đại và công năng, cần thêm khảo sát, khai quật và nghiên cứu sâu. Cho đến nay, tháp Hòn Chuông vẫn là một bí ẩn trong hệ thống tháp Champa còn lại.
Theo: VnExpress
