Dù được miễn học phí, nhiều phụ huynh vẫn phải chi hàng triệu đồng mỗi tháng cho học thêm, dịch vụ liên kết trong trường, thậm chí khó từ chối vì liên quan bán trú.
- Cháy chung cư ở Hà Nội, cư dân hoảng hốt sơ tán lúc sáng sớm
- Khu công nghiệp Hải Phòng bước vào cuộc đua về tiêu chuẩn xanh
- Hegseth xác nhận cắt giảm 20% tướng lĩnh, đô đốc Mỹ
Trường học thành nơi cung cấp dịch vụ
Phản ánh tới phóng viên, một phụ huynh Trường Tiểu học và THCS Hợp Tiến (Hà Nội) cho biết con đang học tiểu học và phải tham gia lớp học thêm vào cuối tuần tại nhà giáo viên chủ nhiệm, mỗi buổi kéo dài khoảng 1 giờ 45 phút.
Theo phụ huynh này, những năm trước, con vẫn học thêm với giáo viên chủ nhiệm ngay tại trường. Trong khi đó, Thông tư 29 của Bộ GD&ĐT quy định không tổ chức dạy thêm đối với học sinh tiểu học và không dạy thêm tại trường từ tháng 2/2025.
Điều đáng chú ý là hoạt động học thêm dường như vẫn tiếp diễn qua các năm, dù giáo viên chủ nhiệm thay đổi. Trong năm học 2025-2026, một thành viên ban phụ huynh lớp từng gọi điện hỏi nhu cầu học thêm để lập danh sách. Lớp sau đó được tổ chức 3 buổi mỗi tuần, địa điểm được thông báo là thuê tại trường.
Sang năm học này, ngay từ kỳ nghỉ hè, phụ huynh đã đăng ký cho con học tại nhà giáo viên với tâm lý sợ con nghỉ lâu sẽ quên kiến thức. Đến khi nhận thấy việc học thêm không còn cần thiết, gia đình muốn cho con dừng nhưng lại lo ngại việc này có thể ảnh hưởng đến con.
Không chỉ câu chuyện học thêm, vấn đề còn nằm ở việc trông giữ và hướng dẫn học sinh ngoài giờ. Theo lịch chính khóa, học sinh học 6 tiết/ngày, gồm 4 tiết buổi sáng và 2 tiết buổi chiều. Nếu không tham gia hoạt động ngoài giờ, phụ huynh phải đón con từ hơn 15h.
Trong một tin nhắn gửi phụ huynh, giáo viên cho biết do thời gian trên lớp hạn chế nên các bài tập trong vở và bài tập nâng cao sẽ được hướng dẫn trong thời gian trông giữ ngoài giờ. Phụ huynh nào không đăng ký được đề nghị nhắn riêng để giáo viên báo lại với trường. Với cách tổ chức này, phụ huynh cho rằng rất khó từ chối. Gần như toàn bộ phụ huynh trong lớp đăng ký, với mức thu trọn gói 1,8 triệu đồng/học sinh/năm.
Trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Thái Linh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết không nắm được thông tin giáo viên tiểu học tổ chức dạy thêm tại nhà và đề nghị phụ huynh phản ánh để nhà trường có căn cứ xử lý.
Tại TPHCM, một câu chuyện khác cho thấy áp lực chi trả của phụ huynh không chỉ đến từ học thêm mà còn từ hàng loạt chương trình được gọi là “dịch vụ giáo dục”. Một số phụ huynh phản ánh ngay đầu năm học đã nhận được danh sách các môn học, hoạt động với yêu cầu lựa chọn đồng ý hoặc không đồng ý. Tại Trường THCS Phạm Ngọc Thạch, một phụ huynh cho biết giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn phụ huynh cứ đánh dấu đồng ý và ký tên; nếu có ý kiến khác thì gặp riêng để được giải thích.
Danh sách các khoản thu gồm nhiều chương trình như ngoại ngữ tăng cường 170.000 đồng/tháng, ngoại ngữ với người nước ngoài 264.000 đồng, ngoại ngữ qua Toán và Khoa học 300.000 đồng, giáo dục công dân số 100.000 đồng, STEM 92.000 đồng, chương trình nâng cao năng lực tin học 170.000 đồng và công nghệ học tập số 56.000 đồng.
Cộng lại, dù học sinh được miễn học phí chính khóa ở mức hơn 200.000 đồng, phụ huynh vẫn có thể phải chi hơn 1 triệu đồng mỗi tháng cho các chương trình liên kết, chưa kể những khoản dịch vụ khác.
Tại Trường THCS Thông Tây Hội (TPHCM), một phụ huynh có con vào lớp 6 phản ánh khi làm hồ sơ xin học bán trú, gia đình được thông báo học sinh phải đăng ký toàn bộ các môn như Toán-Khoa học, Tin học quốc tế IC3, STEM và Kỹ năng sống mới được xét học bán trú. Một số phụ huynh khác cũng cho biết gặp tình trạng tương tự.
Tại Trường THCS Nguyễn Thị Thập, phường Tân Hưng, nội dung cam kết gửi tới phụ huynh nêu việc học sinh tham gia đầy đủ chương trình tăng cường tiếng Anh và các chương trình khác của nhà trường trong suốt thời gian học. Nếu không tham gia, học sinh sẽ chuyển sang lớp một buổi và không được ăn bán trú.
Trước phản ứng của phụ huynh lớp 6 về việc phải đăng ký các môn liên kết mới được học 2 buổi/ngày và ăn bán trú, nhà trường giải thích rằng nếu không tham gia, học sinh chỉ cần học khung chương trình cơ bản của Bộ GD&ĐT trong một buổi mỗi ngày.
Sau cuộc họp với phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm các lớp thông báo gia đình có thể hủy đăng ký trong vòng một ngày. Những chương trình được phép lựa chọn gồm STEM, Kỹ năng sống, Tin học quốc tế IC3, tiếng Anh với người nước ngoài và năng khiếu.
Tuy nhiên, cách thức đăng ký lại khiến nhiều phụ huynh tiếp tục băn khoăn. Gia đình không muốn tham gia phải nhắn riêng cho giáo viên chủ nhiệm; nếu đồng ý tất cả thì không cần nhắn. Danh sách học sinh đăng ký hoặc không đăng ký cũng được thông báo trong nhóm lớp. Theo phản ánh của phụ huynh, giáo viên còn cho biết nếu đã đăng ký thì phải học xuyên suốt, không được hủy trong một năm.
Điểm khiến nhiều gia đình lo ngại không hẳn là việc có nên cho con học thêm hay tham gia các chương trình bổ trợ. Vấn đề nằm ở quyền lựa chọn thực chất. Khi các môn liên kết được xếp xen kẽ với tiết chính khóa, học sinh không đăng ký có thể phải chờ các bạn hoàn thành chương trình rồi mới tiếp tục học. Một phụ huynh có con học lớp 1 tại TPHCM cho biết con mình rơi vào tình huống như vậy. Việc một đứa trẻ nhỏ phải ngồi chờ trong trường khiến gia đình không muốn đăng ký cũng khó lòng từ chối.
Từ những phản ánh trên, câu chuyện dạy thêm, học thêm đang vượt ra ngoài phạm vi một khoản chi tiêu của gia đình. Khi các lớp học thêm, dịch vụ giáo dục hoặc chương trình liên kết được gắn với thời gian biểu, bán trú và điều kiện sinh hoạt của học sinh, ranh giới giữa “tự nguyện” và “khó từ chối” trở nên rất mong manh.
Trong môi trường trường công lập, điều phụ huynh mong muốn không chỉ là mức thu hợp lý mà còn là quyền được lựa chọn rõ ràng, minh bạch. Học sinh không tham gia một chương trình tự nguyện cũng cần được bảo đảm quyền học tập và sinh hoạt bình thường, thay vì phải chịu những bất tiện khiến gia đình buộc phải đăng ký.
Bởi vậy, câu chuyện biến tướng dạy thêm, học thêm và các “dịch vụ giáo dục” đặt ra yêu cầu làm rõ cách tổ chức, khoản thu và đặc biệt là quyền lựa chọn của phụ huynh, học sinh. Khi những lựa chọn được gọi là tự nguyện nhưng gần như không thể nói “không”, mục tiêu bảo đảm môi trường giáo dục công bằng sẽ khó đạt được.
Trần Yên (tổng hợp)
