Tía tô thường được dùng để hỗ trợ giải cảm, nhưng không phải ai cũng phù hợp. Chuyên gia khuyến cáo cần sử dụng đúng cách, tránh lạm dụng và không thay thế việc điều trị y tế.
- Cháy chung cư ở Hà Nội, cư dân hoảng hốt sơ tán lúc sáng sớm
- Khu công nghiệp Hải Phòng bước vào cuộc đua về tiêu chuẩn xanh
- Hegseth xác nhận cắt giảm 20% tướng lĩnh, đô đốc Mỹ
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bùi Thị Yến Nhi, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, cho biết tía tô là loại rau gia vị quen thuộc, đồng thời được sử dụng trong y học cổ truyền. Lá tía tô, còn gọi là tô diệp, có vị cay, tính ôn, với công năng giải biểu tán hàn, hành khí, hòa vị theo lý luận y học cổ truyền.
Tía tô thường được dùng trong các trường hợp cảm mạo phong hàn, biểu hiện như sợ lạnh, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau đầu, ho nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi. Khi kèm đầy bụng, buồn nôn, ăn uống kém, loại lá này cũng được sử dụng để hỗ trợ điều hòa khí và tiêu hóa.
Cháo tía tô, nước tía tô không phù hợp với tất cả mọi người
Để chế biến cháo tía tô, có thể chuẩn bị khoảng 30g gạo tẻ, 8g lá tía tô tươi, 3 lát gừng, 3 củ hành nhỏ, một ít muối và nước vừa đủ. Gạo vo sạch, nấu nhừ thành cháo. Khi cháo gần chín, cho gừng thái sợi vào nấu thêm vài phút. Sau đó tắt bếp, thêm hành và tía tô đã rửa sạch, thái nhỏ, khuấy đều, nêm nhạt vừa ăn. Nên dùng cháo khi còn ấm nóng và không đun tía tô quá lâu để hạn chế làm bay hơi các thành phần tạo mùi thơm.
Ngoài nấu cháo, tía tô có thể ăn kèm bún, phở, rau sống hoặc dùng trong các món canh, trứng chiên, món om. Lá cũng có thể hãm với vài lát gừng thành thức uống ấm.
Tuy nhiên, không nên mặc định nước tía tô có tác dụng giải độc, giảm cân hoặc phòng bệnh. Sử dụng như rau gia vị khác với dùng làm thuốc. Dữ liệu lâm sàng về độ an toàn khi sử dụng tía tô liều cao trong thời gian dài còn hạn chế, do đó không nên tự uống nước sắc, nước ép đậm đặc liên tục nhiều tuần hoặc nhiều tháng để phòng, chữa bệnh.
Người từng dị ứng với tía tô cần tránh sử dụng. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ nhỏ, người mắc bệnh gan, thận hoặc đang dùng thuốc điều trị nên thận trọng khi sử dụng lượng lớn hay chế phẩm cô đặc do dữ liệu về độ an toàn và tương tác thuốc chưa đầy đủ.
Theo y học cổ truyền, tía tô có tính ôn, chủ yếu phù hợp với cảm mạo phong hàn. Người sốt cao, khát nhiều, họng đỏ đau rõ rệt, ra nhiều mồ hôi hoặc có dấu hiệu mất nước không nên tự ý dùng nhiều tía tô, gừng, hành nhằm làm tăng tiết mồ hôi.
Các nghiên cứu hiện đại đã khảo sát thành phần và hoạt tính sinh học của tía tô, nhưng phần lớn bằng chứng vẫn ở mức tiền lâm sàng. Hiện chưa đủ cơ sở khẳng định lá tía tô có thể điều trị cảm lạnh hoặc cúm.
Vì vậy, người bệnh nên xem tía tô là thực phẩm hỗ trợ, không phải thuốc điều trị. Khi sốt cao, khó thở, đau ngực, mệt nhiều, ho tăng dần hoặc triệu chứng kéo dài, cần đi khám để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp.
Trần Yên (tổng hợp)
