Cọc gỗ Côn Sơn Kiếp Bạc liên quan Bạch Đằng?

Cọc gỗ Côn Sơn Kiếp Bạc gây chú ý tại Hải Phòng, song chuyên gia cảnh báo chưa đủ cơ sở khoa học để liên hệ trận Bạch Đằng.

Việc phát hiện một số cọc gỗ chôn sâu dưới lòng đất trong quá trình cải tạo, mở rộng khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc (Hải Phòng) đang thu hút sự quan tâm rộng rãi. Các cọc được ghi nhận có sự sắp xếp có chủ ý, làm dấy lên giả thiết về khả năng liên quan đến hệ thống phòng thủ thời Trần.

Một số ý kiến đặt vấn đề liệu đây có phải dấu tích gắn với căn cứ Vạn Kiếp hoặc trận thủy chiến Bạch Đằng nổi tiếng trong lịch sử hay không. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng cần tiếp cận vấn đề một cách thận trọng.

Cọc gỗ Côn Sơn Kiếp Bạc cần thẩm định khoa học

TS Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu tiền sử Đông Nam Á, nhận định khảo cổ học đòi hỏi phương pháp tiếp cận nghiêm ngặt, không thể dựa vào suy đoán. Theo ông, khu vực Vạn Kiếp – Côn Sơn thuộc không gian lịch sử quan trọng của vùng Lục Đầu Giang, nơi từng giữ vai trò chiến lược dưới triều Trần.

Trong nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã phát hiện tại đây nhiều hiện vật niên đại thời Lý – Trần như vũ khí, thuyền cổ và cả hiện vật liên quan đến quân Nguyên. Tuy nhiên, việc phát hiện cọc gỗ không đồng nghĩa với bằng chứng về trận địa quân sự.

Những năm gần đây, cọc gỗ cổ từng được tìm thấy ở nhiều địa điểm từ Lục Đầu Giang đến Đông Triều, Phả Lại. Kết quả phân tích carbon phóng xạ đối với hàng chục mẫu cho thấy phần lớn có niên đại thời Đông Sơn, cách nay hơn 2.000 năm, sớm hơn nhiều so với thời điểm diễn ra cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông.

Theo TS Nguyễn Việt, chỉ một số bãi cọc như Đồng Má Ngựa hay Yên Giang cho kết quả tương đối phù hợp với thế kỷ XIII. Vì vậy, không thể mặc định mọi phát hiện cọc gỗ đều gắn với Bạch Đằng.

Cọc gỗ Côn Sơn Kiếp Bạc và vấn đề niên đại

Các chuyên gia nhấn mạnh, xác định niên đại không chỉ dựa vào phân tích gỗ. Phương pháp carbon phóng xạ chỉ cho biết thời điểm cây bị chặt, chưa chắc phản ánh thời điểm sử dụng.

Việc làm rõ mặt bằng gốc – lớp địa tầng nơi cọc được đóng – có ý nghĩa quyết định. Từ đó, giới khảo cổ mới có thể tìm kiếm hiện vật liên quan như mảnh gốm, công cụ, dấu tích sinh hoạt để đối chiếu.

Với các chiến trường cổ như Bạch Đằng, ngoài cọc gỗ thường phải có dấu tích chiến tranh như vũ khí, thuyền chiến hoặc di vật liên quan trực tiếp đến giao tranh. Đây là cơ sở quan trọng để củng cố giả thuyết về một hệ thống phòng thủ quân sự.

Theo TS Nguyễn Việt, nhiều hệ thống cọc từng được xác định là cấu trúc dân sinh như bến cảng, kè bờ hoặc công trình sông nước phục vụ giao thương, thay vì mục đích quân sự.

Chờ báo cáo chính thức từ đoàn khai quật

PGS.TS Bùi Minh Trí, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh thành, cho biết chưa trực tiếp khảo sát hiện trường nên không thể đưa ra kết luận. Ông nhấn mạnh việc nhận định khi chưa có dữ liệu đầy đủ là thiếu cơ sở khoa học.

Theo ông, nhóm khai quật cần xác định rõ đây là cọc phòng thủ hay cột, móng công trình dân dụng. Đặc điểm mặt cắt, cách vót nhọn hoặc phương thức chôn cọc sẽ cung cấp thông tin quan trọng.

Đại diện Ban Quản lý Di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc cho biết các cọc được phát hiện trong quá trình thực hiện dự án cải tạo phía bắc đền Kiếp Bạc. Viện Khảo cổ học đã được mời tiến hành khai quật và dự kiến sau khoảng 20 ngày sẽ có báo cáo sơ bộ.

Trước đó, tại Hải Phòng và Quảng Ninh, nhiều bãi cọc gỗ lim, táu liên quan đến cuộc kháng chiến năm 1288 đã được xác lập giá trị di tích. Tuy nhiên, với phát hiện lần này, các chuyên gia cho rằng cần bình tĩnh chờ kết luận khoa học chính thức.

Ở thời điểm hiện tại, những cọc gỗ tại Côn Sơn – Kiếp Bạc được xem là tư liệu khảo cổ có giá trị. Việc gắn chúng với trận thủy chiến Bạch Đằng vẫn là giả thiết cần thêm bằng chứng xác thực.

Theo: Báo Dân trí