Bộ Công Thương đề xuất từ 2026, toàn bộ xăng lưu hành phải là E10, tiến tới E15 sau 2030, nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch và giảm phát thải.
- Hệ sinh thái tài sản số Việt Nam và thách thức toàn cầu
- “Món quà vô giá” cứu sống người đàn ông suy tim giai đoạn cuối
- Cựu viện trưởng ở Biên Hòa chiếm đoạt hàng tỷ đồng tiền bồi dưỡng của bệnh viện
Lộ trình chuyển đổi sang xăng sinh học
Bộ Công Thương đang xây dựng Thông tư về lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học. Theo đề xuất, từ 1/1/2026, toàn bộ xăng khoáng như RON 92, RON 95 sẽ bắt buộc phối trộn với ethanol (E100) để tạo thành E10. Đây sẽ là loại xăng duy nhất lưu thông cho phương tiện cơ giới dùng động cơ xăng trên cả nước.
Sau 2030, toàn bộ thị trường sẽ chuyển sang E15 (hàm lượng ethanol 14-15%) hoặc tỷ lệ phối trộn khác theo quy định. Việc áp dụng E10, tiến tới E15, được coi là bước đi quan trọng trong chiến lược giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp xu thế năng lượng sạch toàn cầu và cam kết trung hòa carbon của Việt Nam.
Ngoài tác động môi trường, việc mở rộng xăng sinh học còn mở ra cơ hội nhập khẩu ethanol từ Mỹ, Brazil – những quốc gia sản xuất lớn, qua đó hỗ trợ cân bằng thương mại.
Năng lực sản xuất và thách thức tiêu thụ
Theo tính toán, để đáp ứng nhu cầu khoảng 15 triệu m³ xăng mỗi năm (năm 2024), Việt Nam cần 1,5 triệu m³ ethanol. Hiện cả nước có 6 nhà máy ethanol với công suất thiết kế khoảng 600.000 m³/năm, đáp ứng 40% nhu cầu. Phần còn thiếu sẽ được nhập khẩu từ Mỹ, Brazil hoặc thị trường khác.
Hạ tầng phối trộn do Petrolimex, PVOIL, BSR và Sài Gòn Petro quản lý được đánh giá dư thừa so với nhu cầu. Bộ Công Thương khẳng định năng lực sản xuất, nhập khẩu và phối trộn đủ để triển khai E10 từ năm 2026.
Tuy nhiên, bài học từ E5 cho thấy còn nhiều khó khăn. Giai đoạn 2015 – 2019, tiêu thụ E5 RON 92 tăng từ 0% lên hơn 40% tổng lượng xăng. Nhưng từ 2020, mức tiêu thụ giảm, chỉ còn 15-50% tùy địa phương, nhiều trạm dừng bán loại xăng này.
Nguyên nhân chính là E5 dễ ngậm nước, bay hơi nhanh, khó bảo quản. Chính sách thuế, phí chưa tạo chênh lệch giá hấp dẫn so với xăng khoáng. Đồng thời, truyền thông chưa đủ mạnh để xóa bỏ tâm lý e ngại về ảnh hưởng động cơ. Việc thiếu giám sát và chế tài cũng khiến E5 khó đứng vững trên thị trường.
Tác động kinh tế – xã hội và triển khai thực hiện
Theo Bộ Công Thương, bắt buộc E10 không chỉ thúc đẩy năng lượng sạch mà còn giúp khôi phục hoạt động của các nhà máy ethanol từng ngừng vận hành, tránh lãng phí vốn đầu tư. Chính sách này cũng khuyến khích phát triển vùng nguyên liệu như sắn, ngô – nguồn sản xuất ethanol trong nước, tạo thêm việc làm cho lao động ở khu vực trung du, miền núi.
Bên cạnh xăng sinh học, Bộ Công Thương còn khuyến khích sản xuất và phân phối diesel sinh học B5, B10. Riêng nhiên liệu đặc chủng cho quân đội, công an và hàng không không thuộc diện bắt buộc.
Để thực hiện, Bộ Công Thương sẽ phối hợp Bộ Tài chính điều hành giá, chính sách thuế nhằm tạo ưu thế cho E10. Các địa phương có trách nhiệm hỗ trợ vùng nguyên liệu, hạ tầng phối trộn và truyền thông. Doanh nghiệp sản xuất phải khôi phục nhà máy ethanol, bảo đảm nguồn cung và chất lượng trước khi lưu thông.
Cơ quan quản lý nhấn mạnh, nếu có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, việc áp dụng E10 từ 2026 hoàn toàn khả thi. Đây là bước khởi đầu quan trọng để Việt Nam tiến tới E15, đồng thời thúc đẩy lộ trình chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững.
theo: VnExpress
